Adhyatma News : सनातन धर्मात, देव-देवतांच्या पूजेचे अनेक महत्त्वाचे पैलू आहेत, त्यापैकी ‘भोग’ अर्पण करणे हे सर्वात विशेष मानले जाते. भोग म्हणजे नैवेद्य… परंतु प्रश्न असा पडतो की देव स्वतः संपूर्ण जगाला अन्न पुरवतो त्या देवाला आपण नैवेद्य म्हणून अन्न अर्पण का करतो याचा विचार कधी तुम्ही केलाय का?? आणि आपण जे अन्न प्रसाद म्हणून अर्पण करतो ते देव खरोखरच खातो का?? पौराणिक आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून, यामागे खोल अर्थ आहेत.
भोगाचा खरा अर्थ: समर्पण आणि कृतज्ञता (Adhyatma News)
हिंदू धर्मानुसार, भोग अर्पण करणे ही देवाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा एक मार्ग आहे. ते असे दर्शवते की आपल्याकडे असलेले सर्व काही, ते अन्न असो किंवा संपत्ती, ही देवाची देण आहे. जेव्हा आपण देवाला भोग अर्पण करतो तेव्हा आपण मूलतः असे म्हणत असतो की, “हे प्रभू! तुम्ही आम्हाला जे काही दिले आहे त्याचा पहिला भाग तुमच्या चरणी समर्पित आहे.” देव अन्नाचा भौतिक भाग स्वीकारत नाही तर भक्ताचा ‘भाव’ (भावना) स्वीकारतो.
अन्नदोष आणि त्याचे उपाय
या परंपरेचा एक अतिशय महत्त्वाचा पैलू ‘अन्नदोष’ (अन्नदोष) शी संबंधित आहे. शास्त्रांमध्ये असे म्हटले आहे की अन्नात तीन प्रकारचे दोष असू शकतात: Adhyatma News
अर्थदोष: जर अन्न गैरकायदेशीर पैशाने खरेदी केले असेल.
निमित्तादोष: जर अन्न अशुद्ध ठिकाणी किंवा अशुद्ध हातांनी तयार केले असेल.
भावदोष: जर अन्न तयार करणाऱ्या व्यक्तीमध्ये राग, मत्सर किंवा नकारात्मक विचार असतील.
असे मानले जाते की जेव्हा आपण देवाच्या चरणी अन्न अर्पण करतो तेव्हा त्या अन्नातील सर्व मानसिक आणि आध्यात्मिक दोष देवाच्या दिव्य दर्शनाने आणि मंत्रांच्या प्रभावाने दूर होतात. ते अर्पण केल्यानंतर, ते केवळ सामान्य अन्न नसून ‘प्रसाद’ बनते, जे सेवन केल्यावर मनाला शुद्धता आणि शांती मिळते.
अन्न ‘प्रसाद’ बनण्याची प्रक्रिया
जोपर्यंत अन्न स्वयंपाकघरात असते तोपर्यंत ते केवळ शरीराची भूक भागवण्याचे साधन असते. परंतु, देवाला अर्पण करताच ते ‘महाप्रसाद’चे रूप धारण करते. श्रीमद्भगवद्गीतेतही भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात, “जो कोणी मला प्रेमाने पान, फूल, फळ किंवा पाणी अर्पण करतो त्याला मी स्वीकारतो. अर्पण करण्याच्या या कृतीमुळे अहंकार नष्ट होतो आणि सेवेची भावना जागृत होते.”
(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही.)
