पावसाळा असो, थंड हिवाळ्यातील संध्याकाळ असो, ऑफिसचा थकवा असो किंवा मित्रांसोबत मजा आणि पार्टी असो, समोसा हा आपला आवडता भूक भागवणारा नाश्ता आहे जो सर्वांनाच आवडतो. गरम चहासोबत कुरकुरीत समोसा दिसला की एक वेगळाच आनंद वाटतो. पण तुम्हाला माहिती आहे का आपला लाडका समोसा कुठून आला? आणि सुरुवातीपासूनच त्यात बटाटे भरायचे का?
आपल्यापैकी बहुतेकांचा असा विश्वास आहे की समोसा हा एक पारंपारिक भारतीय नाश्ता आहे, परंतु समोसा हा भारताचा पारंपारिक नाश्ता नाही. तर चला जाणून घेऊया समोसा भारतात कोणत्या देशातून आला आणि बटाट्यांपूर्वी त्यात काय भरले जायचे.
भारतात समोसा कोणत्या देशातून आला?
हा समोसा प्रत्यक्षात इराण आणि मध्य पूर्वेतून भारतात आला. तिथे त्याला संबुसक किंवा संबुसज असे म्हटले जात असे. कालांतराने हे नाव बदलले आणि भारतात समोसा बनले. ११ व्या शतकातील प्रसिद्ध इराणी इतिहासकार अबुल फजल बेहाकी यांनी त्यांच्या तारिख-ए-बेहाकी या पुस्तकात समोशाचा सर्वात जुना उल्लेख केला आहे. त्यांनी लिहिले आहे की त्या काळातील गझनवी साम्राज्याच्या राजदरबारात एक खारट पदार्थ दिला जात असे, जो किसलेले मांस आणि सुक्या मेव्याने भरलेला होता. त्यावेळी समोसा तळलेला नसून आगीवर भाजला जात असे. त्याची चव शाही होती आणि ती खास लोकांसाठी बनवली जात असे.
बटाट्यांपूर्वी समोशात काय भरले जात असे?
१३ व्या आणि १४ व्या शतकादरम्यान, जेव्हा मध्य आशियातून व्यापारी आणि मुस्लिम शासक भारतात आले, तेव्हा त्यांच्यासोबत समोसाही भारतात आला. अमीर खुसरो आणि इब्न बत्तूता सारख्या लेखकांनीही त्यांच्या लेखनात समोशाचा उल्लेख केला आहे. इब्न बत्तूता यांनी सांगितले की, मोहम्मद बिन तुघलकच्या दरबारातही समोसा एक प्रसिद्ध नाश्ता होता. हळूहळू ही डिश भारताच्या वेगवेगळ्या भागात पसरली आणि लोकांनी आपापल्या पद्धतीने त्यात बदल करायला सुरुवात केली.
खरंतर बटाटे भारतातले नव्हते, पोर्तुगीजांनी ते १६ व्या शतकात भारतात आणले. पूर्वी समोशांमध्ये मांस, काजू किंवा भाज्यांचा वापर केला जात असे. भारतात बटाटे लोकप्रिय झाल्यावर लोकांनी समोशात मांसाऐवजी मसालेदार बटाटे आणि वाटाणे भरायला सुरुवात केली. हा नवीन भारतीय समोसा सामान्य लोकांमध्ये खूप लोकप्रिय होता. आणि आज बटाट्याचा समोसा सर्वात सामान्य आणि प्रसिद्ध प्रकार बनला आहे.
