विशाल रेल्वे नेटवर्क आणि तांत्रिक प्रगतीसाठी ओळखला जाणारा भारत आता सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या गाड्यांकडे वाटचाल करत आहे. भारतीय रेल्वेने अलिकडच्या काळात हरित आणि शाश्वत उर्जेसाठी अनेक पावले उचलली आहेत आणि सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या गाड्या या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. तथापि, भारत या क्षेत्रात अग्रेसर नाही कारण इतर अनेक देशांनी आधीच सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या गाड्या यशस्वीरित्या राबवल्या आहेत. चला त्या देशांबद्दल जाणून घेऊया.
भारतातील पहिली सौरऊर्जेवर चालणारी ट्रेन
भारतीय रेल्वेने २०१७ मध्ये दिल्लीच्या सफदरजंग रेल्वे स्थानकावरून पहिली सौरऊर्जेवर चालणारी DEMU (डिझेल-इलेक्ट्रिक मल्टीपल युनिट) ट्रेन सुरू केली. या ट्रेनमध्ये आठ डब्यांवर १६ सौर पॅनेल बसवले होते, ज्यामुळे पंखे आणि लाईट यांसारख्या ट्रेनच्या विद्युत उपकरणांना वीज मिळत असे. ही ट्रेन दिल्लीतील सराय रोहिल्ला ते हरियाणामधील फारुख नगर पर्यंत धावली. पर्यावरणासाठीही ती फायदेशीर होती कारण त्यामुळे २.७ लाख टन कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जन कमी झाले.
सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या गाड्या
अलीकडेच, भारतीय रेल्वेने बिहारमधील हावडा-नवी दिल्ली मार्गावर सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या गाड्या सुरू करण्याची योजना आखली आहे, ज्यासाठी मध्य प्रदेशातील बीना येथे सौरऊर्जा प्रकल्प उभारण्यात आला आहे. बनारस लोकोमोटिव्ह वर्क्सने ७० मीटर रेल्वे ट्रॅकवर २८ सौर पॅनेल बसवून एक अनोखा प्रयोग केला आहे, ज्यामुळे वीज बचत आणि पर्यावरण संरक्षणाला हातभार लागेल. तथापि, भारतापूर्वी अनेक देशांनी सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या गाड्या चालवल्या आहेत.
या देशांनी आधीच पुढाकार घेतला
ऑस्ट्रेलियाने २०१७ मध्ये बायरन बे रेलरोड कंपनी अंतर्गत जगातील पहिली पूर्णपणे सौरऊर्जेवर चालणारी ट्रेन लाँच केली. ही ट्रेन न्यू साउथ वेल्समध्ये ३ किमी मार्गावर धावते आणि सौर पॅनेलद्वारे चार्ज केलेल्या बॅटरीवर चालते. या ट्रेनचे वैशिष्ट्य म्हणजे ती पूर्णपणे डिझेल-मुक्त आहे आणि पर्यावरणाला शून्य उत्सर्जन देते.
जर्मनी देखील या क्षेत्रात अग्रणी आहे. जर्मन ट्रेन सौरऊर्जा आणि बॅटरी स्टोरेज सिस्टमच्या संयोजनावर चालतात, ज्यामुळे रात्री किंवा कमी सूर्यप्रकाशात देखील अखंड ऑपरेशन सुनिश्चित होते. जपानने रेल्वे स्थानके आणि गाड्यांमध्ये सौरऊर्जेचा वापर सुरू केला आहे. टोकियो मेट्रोने त्यांच्या काही रेल्वे स्थानकांवर सौरऊर्जेचे पॅनेल बसवले आहेत, जे गाड्या चालविण्यास मदत करतात. चीनने सौरऊर्जेवर चालणाऱ्या हाय-स्पीड ट्रेनवरही काम सुरू केले आहे. बीजिंग-शांघाय रेल्वे कॉरिडॉरवर सौरऊर्जा पॅनेल बसवले आहेत, जे गाड्यांसाठी वीज निर्माण करतात.
