दक्षिण आशियाई राजकारणात सध्या मोठे बदल होत आहेत. पाकिस्तान आणि सौदी अरेबिया यांच्यातील अलिकडच्या संरक्षण कराराने संपूर्ण प्रदेशाच्या धोरणात्मक परिदृश्याला आकार दिला आहे. कराराच्या अटींनुसार, दोन्ही देशांवर हल्ला हा दुसऱ्या देशावर हल्ला मानला जाईल. याचा अर्थ असा की दोन्ही देश आता एकमेकांच्या सुरक्षेचे हमीदार बनले आहेत.

पूर्वी केवळ त्यांच्या प्रचंड तेल साठ्यासाठी आणि ऊर्जा निर्यातीसाठी ओळखले जाणारे सौदी अरेबिया आता वेगाने त्यांची लष्करी ताकद वाढवत आहे. यामुळे जागतिक क्रमवारीत या आखाती देशाच्या लष्कराच्या स्थानाबद्दल आणि जर सौदी अरेबियाने पाकिस्तानसोबत सैन्य जोडले तर ते भारताचा संयुक्तपणे सामना करू शकतील का याबद्दल प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

सौदी अरेबियाची ताकद

सौदी अरेबिया हा जगातील सर्वात मोठा तेल निर्यातदार देश आहे आणि त्याच्या ऊर्जा संसाधनांमुळे त्याच्याकडे प्रचंड आर्थिक ताकद आहे. २०२५ च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, सौदी अरेबियाचे संरक्षण बजेट ७५ अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे, ज्यामुळे ते जगातील पाच सर्वात मोठ्या संरक्षण खर्च करणाऱ्या देशांमध्ये स्थान मिळवते.

त्यांच्याकडे आधुनिक अमेरिकन शस्त्रे आहेत, ज्यात पॅट्रियट आणि THAAD क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली, F-15 लढाऊ विमाने आणि युरोफायटर टायफून यांचा समावेश आहे. तथापि, तज्ञ सहमत आहेत की सौदी अरेबियाकडे तांत्रिक क्षमता असली तरी, त्यांचे ऑपरेशन आणि धोरणात्मक वापर मोठ्या प्रमाणात परदेशी तज्ञांवर (विशेषतः अमेरिका आणि पाश्चात्य देशांवर) अवलंबून आहे.

पाकिस्तानचे योगदान

पाकिस्तान हा लष्करीदृष्ट्या अण्वस्त्रधारी देश आहे. त्यांच्याकडे अंदाजे १७० ते १८० अण्वस्त्रधारी असल्याचे मानले जाते. वारंवार सीमा संघर्ष, दहशतवादविरोधी कारवाया आणि काश्मीर सीमेवरील तणाव यामुळे पाकिस्तानी लष्कराचा अनुभव वाढला आहे. अनेक पाकिस्तानी सैनिक आणि निवृत्त जनरल यांनी सौदी सैन्यात प्रशिक्षण आणि सल्लागार भूमिका बजावल्या आहेत.

भारताची तुलना

भारताकडे आज जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आणि तिसरी सर्वात मोठी सेना (संख्या आणि क्षमता दोन्ही) आहे. भारताचे वार्षिक संरक्षण बजेट ११० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे. अण्वस्त्रांव्यतिरिक्त, भारताकडे आधुनिक क्षेपणास्त्र प्रणाली (अग्नि, पृथ्वी, ब्रह्मोस), एक मोठे नौदल आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित संरक्षण उत्पादन क्षमता आहेत. शिवाय, भारताला युद्धात व्यापक अनुभव आहे – १९४७, १९६५, १९७१ आणि १९९९ चे संघर्ष ही त्याची उदाहरणे आहेत.

सौदी-पाकिस्तान युती विरुद्ध भारत

जर सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तान एकत्र आले तर ही युती आर्थिक शक्ती (सौदी अरेबिया) आणि लष्करी क्षमता (पाकिस्तान) एकत्र करू शकते. तथापि, भारताची विशाल लष्करी पायाभूत सुविधा आणि स्वदेशी तांत्रिक क्षमता, मजबूत आंतरराष्ट्रीय भागीदारी (अमेरिका, रशिया, फ्रान्स, जपान, ऑस्ट्रेलिया इत्यादींसह), सागरी सुरक्षा फायदे आणि हिंदी महासागरावरील नियंत्रण, आर्थिक स्थिरता आणि जागतिक राजनैतिकतेत मजबूत स्थान पाहता, भारताशी थेट सामना करणे सोपे होणार नाही.

ही युती भारतासाठी आव्हान आहे

सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानमधील युती प्रादेशिक राजकारणात, विशेषतः पश्चिम आशिया आणि आखाती प्रदेशात भारतासमोर आव्हान निर्माण करू शकते. तथापि, थेट लष्करी संघर्ष झाल्यास, भारताची धोरणात्मक क्षमता, जागतिक सहकार्य आणि स्वावलंबी संरक्षण व्यवस्था त्याला अधिक मजबूत बनवते.