काँग्रेसचे नेते आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी सध्या बिहारमध्ये ‘मतदार हक्क यात्रे’वर आहेत. या संदर्भात ते दरभंगा येथे पोहोचले, परंतु येथील त्यांच्या रॅलीत राजकीय शिष्टाचार भंग झाला. रॅलीदरम्यान राहुल गांधींनी प्रथम पंतप्रधान नरेंद्र मोदींवर निशाणा साधला आणि त्यांच्यासाठी अपशब्द वापरले. दरम्यान, रिझवी उर्फ राजा नावाच्या व्यक्तीने स्टेजवरून सर्व शिष्टाचार तोडून माइकवर पंतप्रधान मोदींच्या आईला सार्वजनिकरित्या शिवीगाळ केली. ज्याचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे.
आता प्रश्न असा आहे की, राहुल गांधींच्या राजकारणाची ही नवी ओळख आहे का की थेट वादविवाद किंवा तर्काऐवजी, आता पंतप्रधान आणि संवैधानिक संस्थांना लक्ष्य करण्यासाठी अपशब्द आणि शिवीगाळ हे शस्त्र असेल? बरं, दरम्यान, पंतप्रधानांना शिवीगाळ केल्यास किंवा त्यांच्याविरुद्ध अपशब्द वापरल्यास किती शिक्षा होते हे आधी जाणून घ्या आणि यासाठी काय कायदा आहे?
कायद्याच्या दृष्टीने सर्व नागरिक समान आहेत, पण…
भारतीय संविधान म्हणते की न्यायासमोर सर्व नागरिक समान आहेत. कोणालाही त्यांचे विचार व्यक्त करण्याचा अधिकार आहे, परंतु जर एखाद्याच्या बोलण्याने कोणी दुखावले गेले तर ती व्यक्ती त्या व्यक्तीविरुद्ध मानहानीचा खटला दाखल करू शकते. तर पंतप्रधानांच्या बाबतीत, तो अधिक गंभीर गुन्ह्याच्या श्रेणीत येतो. पंतप्रधान स्वतः खटला दाखल करत नाहीत, परंतु न्यायव्यवस्था किंवा प्रशासन त्यांच्या वतीने कारवाई करू शकते, कारण ते केवळ एका व्यक्तीचेच नाही तर संपूर्ण देशाचे प्रतिनिधित्व करतात.
कारवाई कधी होईल?
जर कोणी सार्वजनिक व्यासपीठावर किंवा सोशल मीडियावर पंतप्रधानांबद्दल अपशब्द वापरत असेल.
जर कोणतीही पोस्ट, कार्टून किंवा सामग्री त्यांच्या प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचवत असेल.
जर एखाद्याच्या विधानामुळे समाजात द्वेष किंवा हिंसाचार पसरण्याचा धोका असेल.
कोणते कलम लागू केले जाऊ शकतात
कलम ३५६- बदनामी
बोलून, लिहिून, हावभाव करून किंवा कोणत्याही माध्यमातून एखाद्याची बदनामी करणे हा गुन्हा आहे. यासाठी त्या व्यक्तीला दोन वर्षांचा तुरुंगवास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.
कलम ३५२- शिवीगाळ किंवा अश्लील भाषा
सार्वजनिक ठिकाणी पंतप्रधानांना शिवीगाळ करणे किंवा त्यांच्याविरुद्ध अश्लील कृत्य करणे हा देखील एक गंभीर गुन्हा आहे. या प्रकरणात, पंतप्रधानांना मंचावरून सार्वजनिकरित्या शिवीगाळ करण्यात आली आहे. अशा परिस्थितीत, शिक्षा तीन महिने तुरुंगवास, दंड किंवा दोन्ही असू शकते. जर प्रकरण अश्लीलतेशी संबंधित असेल तर कलम वाढवता येतात.
जर कोणी थेट पंतप्रधानांना शिवीगाळ केली तर केवळ कलम ३५२च नाही तर कलम ३५६ (मानहानी) आणि इतर कलमे देखील जोडली जातात.
