भारतातून अनेक नद्या वाहतात. त्यांचे पाणी सिंचनापासून ते दैनंदिन वापरापर्यंत सर्व गोष्टींसाठी वापरले जाते. भारतातील बहुतेक नद्या पूर्वेकडे वाहतात, तर नर्मदा ही पश्चिमेकडे वाहणारी एकमेव प्रमुख नदी आहे.
नर्मदेची अनोखी दिशा तिला अत्यंत खास आणि महत्त्वाची बनवते. मध्य भारतातून वाहणारी ही नदी अनेक ठिकाणांची तहान भागवते आणि असंख्य गावे आणि शेतांना जीवन देते. आज, आम्ही तुम्हाला या अतिशय खास नदीचे महत्त्व सांगणार आहोत.
नर्मदा नदीचा उगम कुठे होतो?
नर्मदा नदी मध्य प्रदेशातील अनुपपूर जिल्ह्यातील अमरकंटक टेकड्यांमध्ये उगम पावते. येथून ही नदी पश्चिमेकडे वाहते आणि दीर्घ प्रवासानंतर अरबी समुद्रात वाहते. अमरकंटक टेकड्या पवित्र मानल्या जातात आणि त्यांचे धार्मिक महत्त्व आहे. दरवर्षी हजारो भाविक नर्मदा नदीला भेट देतात, त्यामुळे येथे त्यांचा खूप आदर केला जातो. अरबी समुद्रात सोडण्यापूर्वी, नदी सुमारे १,३०० किमी प्रवास करते. या प्रवासादरम्यान, ती खडकाळ प्रदेश, हिरवीगार जंगले आणि खोल दऱ्यांमधून जाते.
नर्मदा नदी कोणत्या राज्यांमधून वाहते?
नर्मदा नदी महाराष्ट्र, गुजरात आणि मध्य प्रदेश या तीन प्रमुख भारतीय राज्यांमधून वाहते. ती मध्य प्रदेशचा बहुतांश भाग व्यापते आणि शेवटी गुजरातमधील भरुचजवळील खंभातच्या आखातातून अरबी समुद्रात वाहते. नर्मदा नदी उत्तर आणि दक्षिण मैदानांना देखील विभागते, ज्यामुळे त्यांच्यामध्ये एक नैसर्गिक सीमा तयार होते.
नर्मदेचे धार्मिक महत्त्व
नर्मदा नदी ही हिंदूंसाठी केवळ एक नदी नाही. हिंदू धर्मात तिचे खूप कौतुक आहे. नर्मदा नदीत स्नान केल्याने सर्व पापे धुऊन जातात आणि सर्व प्रयत्नांना यश मिळते असे मानले जाते. म्हणूनच, बरेच लोक पूर्ण श्रद्धेने आणि श्रद्धेने नर्मदा परिक्रमा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नदीला प्रदक्षिणा घालतात. असे मानले जाते की नर्मदा नदीचा उल्लेख पुराण आणि वेदांमध्येही आढळतो, जिथे तिला देवी नर्मदा असे संबोधले जाते.
