जसे-जसे इंडो-पॅसिफिक आणि त्यापुढील भागात सागरी सुरक्षेचे महत्त्व वाढत आहे, तसतसे जगाचे लक्ष नौदलाच्या ताकदीकडे वेगाने वळत आहे. नौदलाची क्षमता बेड्याचा आकार, टनेज, तंत्रज्ञान आणि युद्धक्षमता अशा निकषांवर मोजली जाते. या जागतिक स्पर्धेत भारत कुठे उभा आहे आणि कोणते देश टॉप तीन स्थानांवर वर्चस्व गाजवत आहेत, ते जाणून घेऊया.
२०२५ मध्ये भारताचे नौदल रँकिंग
ग्लोबल फायरपॉवर २०२५ इंडेक्सनुसार, सध्या भारताचे नौदल ताफ्याच्या ताकदीच्या बाबतीत जगातील सहाव्या क्रमांकाचे आहे. जहाजाच्या एकूण टनेजनुसार, जे जहाजाचा आकार आणि वजन दर्शवते, भारत जागतिक स्तरावर पाचव्या क्रमांकावर आहे. वर्ल्ड डायरेक्टरी ऑफ मॉडर्न मिलिटरी वॉरशिप्सने भारताला त्याच्या ट्रू व्हॅल्यू रेटिंगच्या आधारे सातव्या क्रमांकावर ठेवले आहे, ज्यामध्ये अग्निशक्ति, आधुनिकीकरण, टिकून राहण्याची क्षमता आणि लढाऊ प्रभावीपणा विचारात घेतला जातो.
जगातील सर्वात मोठी नौदल
या यादीत चीन अव्वल आहे. २०२५ मध्ये चीनच्या नौदलाच्या ताफ्यात ७०० ते ७५४ जहाजे असण्याचा अंदाज आहे. यामध्ये विमानवाहू जहाजे आणि विध्वंसकांपासून ते कॉर्वेट्स आणि गस्त घालणाऱ्या क्रूझरपर्यंत सर्व गोष्टींचा समावेश आहे. अंदाजे २.८६ दशलक्ष टनांच्या एकूण भारासह, चीनने आपल्या नौदलाच्या उपस्थितीचा झपाट्याने विस्तार केला आहे.
तांत्रिकदृष्ट्या सर्वात शक्तिशाली नौदल
जरी जहाजांच्या संख्येच्या बाबतीत अमेरिका दुसऱ्या स्थानावर असली, तरी संयुक्त राज्य अमेरिका हे तांत्रिकदृष्ट्या जगातील सर्वात शक्तिशाली नौदल मानले जाते. अमेरिकन नौदल सुमारे ४४० जहाजांचे संचालन करते. मात्र त्याची खरी ताकद म्हणजे त्याची प्रचंड मारक क्षमता आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान. सुमारे ४.१७ दशलक्ष टन इतक्या विशाल टनेजसह आणि ११ अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या विमानवाहू युद्धनौकांसह अमेरिकेकडे उत्कृष्ट पाणबुड्या आणि प्रगत नौदल विमानन क्षमता आहे.
रशिया तिसऱ्या स्थानावर
तिसऱ्या स्थानावर रशिया आहे. त्याच्याकडे सुमारे ४१९ नौदल जहाज आहेत. यांचे एकूण टनेज सुमारे १.२६ दशलक्ष टन आहे. जरी रशियाचे नौदल चीन आणि अमेरिकेपेक्षा लहान आहे, तरी त्याच्या अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या पाणबुड्या, क्षेपणास्त्र क्रुझर्स आणि आर्कटिक व अटलांटिकमध्ये तैनातीमुळे हे रणनीतीकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे.





