आज इंटरनेट आपल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे. सोशल मीडिया, व्हिडिओ कॉल, ऑनलाइन शॉपिंग, यूट्यूबवरील व्हिडिओ, ऑफिसमधील कामकाज हे सगळं काही इंटरनेटशिवाय अशक्यच आहे. पण कधी तुम्ही विचार केला आहे का, की हे इंटरनेट आपल्या पर्यंत नेमकं कसं पोहोचतं?
अनेक लोकांचा समज असतो की इंटरनेट आकाशातून येतं उपग्रहांमधून किंवा मोबाईल टॉवरद्वारे. पण प्रत्यक्षात, जगातील सुमारे ९९ टक्के इंटरनेट हे समुद्राच्या तळाशी टाकलेल्या फायबर ऑप्टिक केबल्सद्वारे जगभर प्रसारित होतं. हो, खरंच! आपण वापरत असलेलं इंटरनेट वरून नव्हे, तर खालून म्हणजेच समुद्राच्या खोल तळातून आपल्या पर्यंत येत असतं.
ही समुद्राखालची केबल्स खंडांमधील देशांना जोडतात. त्या अतिशय मजबूत आणि जलद गतीने डेटा ट्रान्सफर करणाऱ्या केबल्स आहेत. यामुळेच आपण जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यातील माहिती काही सेकंदांत आपल्या मोबाइल किंवा संगणकावर पाहू शकतो.
जगातील विविध देशांना इंटरनेटशी जोडण्याचा सर्वात मजबूत आणि विश्वासार्ह मार्ग म्हणजे समुद्राखाली टाकलेल्या ऑप्टिकल फायबर केबल्स. या केबल्स हजारो किलोमीटर लांब आहेत आणि समुद्राच्या खोलवर टाकल्या आहेत. या केबल्सद्वारे जगाच्या एका भागातून दुसऱ्या भागात इंटरनेट डेटा पाठवला आणि प्राप्त केला जातो. अशा परिस्थितीत, इतक्या मोठ्या समुद्रात इतक्या लांब केबलचा मालक कोण आहे ते जाणून घेऊया.
इंटरनेट केबल्सचा इतिहास
इंटरनेट केबल्सची सुरुवात १८३० च्या दशकात झाली, जेव्हा टेलिग्राफचा शोध लागला. त्यावेळीही संपर्कासाठी तारांचा वापर केला जात होता. त्यानंतर १८५८ मध्ये अमेरिकन उद्योगपती सायरस वेस्टफिल्ड यांनी अटलांटिक महासागराखाली पहिली टेलिग्राफ केबल टाकली, जी अमेरिका आणि ब्रिटनला जोडली. जरी ही केबल जास्त काळ टिकली नाही, तरी ती एक मोठी सुरुवात होती. १८६६ मध्ये पहिली कायमस्वरूपी समुद्राखालील केबल यशस्वीरित्या बसवण्यात आली. त्यानंतर, जगभरात टेलिग्राफ आणि नंतर इंटरनेट केबल्स समुद्राखाली टाकल्या जाऊ लागल्या.
ही केबल्स किती आहेत आणि कुठे आहेत?
सध्या जगभरात सुमारे १४ लाख किलोमीटर लांब समुद्राखालील केबल्स आहेत, ज्या संपूर्ण जगाला एकमेकांशी जोडतात. जगातील ९९ टक्के इंटरनेट या केबल्सद्वारेच पुरवले जाते. भारतातसुद्धा बहुतांश इंटरनेट हे याच समुद्राखालच्या केबल्समधून येते. सुमारे ९५ टक्के आंतरराष्ट्रीय डेटा फायबर ऑप्टिक केबल्सद्वारे भारतात पोहोचतो.
भारतामध्ये एकूण १७ आंतरराष्ट्रीय केबल्स येतात, ज्या देशातील १४ समुद्री स्टेशन्सना जोडलेल्या आहेत. हे मुख्यतः मुंबई, चेन्नई, कोचीन, तूतीकोरिन आणि त्रिवेंद्रम येथे आहेत. या ठिकाणी समुद्राच्या आतून केबल्स येतात आणि तिथूनच देशाच्या विविध भागांमध्ये इंटरनेटचा प्रसार होतो.
समुद्राखाली टाकलेल्या इंटरनेट केबल्सचा मालक कोण असतो?
इंटरनेट समुद्राखाली टाकलेल्या हजारो किलोमीटर लांबीच्या फायबर ऑप्टिक केबल्समधून आपल्या पर्यंत पोहोचतो. मात्र, या समुद्री इंटरनेट केबल्सवर कोणत्याही देशाची जसं की भारत सरकार किंवा अमेरिकन सरकार थेट मालकी नसते.
या केबल्सचे खरे मालक खासगी टेलिकॉम आणि टेक्नॉलॉजी कंपन्या असतात. यांच्याकडे एवढं भांडवल, तंत्रज्ञान आणि संसाधने असतात की त्या या केबल्स समुद्राखाली टाकतात, त्यांचे देखभाल करतात आणि त्याद्वारे जगभरात इंटरनेट डेटा पाठवतात.
भारतामध्ये ज्या कंपन्या या अंडरसी केबल्सचं बिछवणं आणि व्यवस्थापन करतात, त्या देशाच्या आंतरराष्ट्रीय इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीचा मुख्य आधार आहेत. या प्रमुख कंपन्यांमध्ये टाटा कम्युनिकेशन्स, रिलायन्स जिओ, भारती एअरटेल, सिफी टेक्नोलॉजीज आणि BSNL यांचा समावेश होतो.
भारतासारख्याच पद्धतीने, जगभरात इतरही अनेक मोठ्या ग्लोबल कंपन्या आहेत ज्या समुद्राखाली इंटरनेट केबल्स टाकतात आणि त्यांचे संचालन करतात.
