गाजियाबादमध्ये घडलेल्या धक्कादायक घटनेने पुन्हा एकदा ऑनलाइन गेम्सच्या धोक्यांकडे लक्ष वेधलं आहे. काही वर्षांपूर्वी ‘ब्लू व्हेल’ गेममुळे अनेक आत्महत्यांची प्रकरणं समोर आली होती. त्याच धर्तीवर आता तीन सख्ख्या अल्पवयीन बहिणींनी कथितपणे ऑनलाइन टास्क-आधारित गेमच्या प्रभावाखाली इमारतीच्या नवव्या मजल्यावरून उडी घेत आत्महत्या केल्याची घटना समोर आली आहे. 16 वर्षीय निशिका, 14 वर्षीय प्राची आणि 12 वर्षीय पाखी यांच्या मृत्यूने कुटुंबीयांसह परिसरात हळहळ व्यक्त होत आहे. मोबाईलवर खेळला जाणारा एखादा गेम इतका घातक ठरू शकतो, यावर अनेकांचा विश्वास बसत नाही.

काय आहे ‘कोरियन लवर गेम’?

‘कोरियन लवर’ हा केवळ मनोरंजनासाठी असलेला साधा गेम नसून कोरियन संस्कृतीवर आधारित रोमँटिक किंवा लव्ह-थीम असलेल्या ऑनलाइन टास्क गेम्सचा एक प्रकार मानला जातो. या गेममध्ये खेळाडूला एक व्हर्च्युअल पार्टनर दिला जातो, जो कोरियन शैलीत संवाद साधतो, प्रेमळ संदेश पाठवतो आणि भावनिक नातं निर्माण करण्याचा प्रयत्न करतो. K-पॉप आणि K-ड्रामा चाहत्यांमध्ये असे गेम्स पटकन लोकप्रिय होतात.

गेममध्ये टास्क कसे दिले जातात?

अशा गेम्सची सुरुवात साध्या टास्कपासून होते — ठराविक वेळी चॅट करणे, काही लिहून पाठवणे किंवा दैनंदिन गोष्टी शेअर करणे. मात्र गेम पुढे जात असताना टास्क अधिक वैयक्तिक आणि मानसिक दबाव निर्माण करणारे होतात. टास्क पूर्ण केला नाही तर ‘व्हर्च्युअल लवर’ नाराज होईल किंवा नातं तुटेल, अशी भावना निर्माण केली जाते. हा भावनिक ताण मुलांना या गेममध्ये अधिक गुंतवतो आणि धोकादायक ठरू शकतो.

हा गेम कधी धोकादायक बनतो?

तज्ज्ञांच्या मते, अशा गेम्समधील सर्वात मोठा धोका म्हणजे मुलं खऱ्या आणि आभासी जगातील फरक विसरू लागतात. व्हर्च्युअल नातं त्यांना वास्तव वाटू लागते. काही प्रकरणांमध्ये टास्क इतके टोकाचे होतात की स्वतःला इजा करण्यासारखे संकेत दिले जातात. ही पद्धत ‘ब्लू व्हेल’ गेमसारखी असल्याची चर्चा आहे, ज्यामध्ये शेवटच्या टप्प्यात जीवघेणे टास्क दिले जात होते. मात्र प्रत्येक कोरियन-थीम गेम धोकादायकच असतो असं नाही, पण काही प्लॅटफॉर्मवर या पॅटर्नचा गैरवापर होत असल्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.

मुलं पटकन का अडकतात?

लहान मुलं आणि किशोरवयीन भावनिकदृष्ट्या अधिक संवेदनशील असतात. जेव्हा एखादा गेम त्यांना प्रेम, आपुलकी आणि ‘खास’ असल्याची भावना देतो, तेव्हा ते त्याच्याशी जोडले जातात. कोविडनंतर ऑनलाइन वेळ वाढल्याने हा धोका अधिक वाढला आहे. गाजियाबाद प्रकरणातही प्राथमिक तपासात बहिणींना दीर्घकाळ गेमिंगची सवय होती आणि त्या अनेक गोष्टी एकत्र करत असल्याचं समोर आलं आहे.

पालक आणि समाजासाठी इशारा

ही घटना पालकांसाठी मोठा धडा आहे. मुलं मोबाईलवर काय पाहतात किंवा कोणते गेम खेळतात यावर लक्ष ठेवणं अत्यंत गरजेचं आहे. फक्त गेमचं नाव जाणून घेणं पुरेसं नाही, तर त्यातील मजकूर आणि त्याचा मुलांच्या वागणुकीवर होणारा परिणाम समजून घेणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे. अचानक शांत राहणं, एकटं राहणं, सतत मोबाईलमध्ये गुंतून राहणं — ही सर्व गंभीर इशारे असू शकतात.

ऑनलाइन जग जितकं आकर्षक आहे, तितकंच ते धोकादायकही ठरू शकतं. त्यामुळे जागरूकता आणि संवाद हाच अशा घटनांना रोखण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग मानला जातो.