भारतात दरवर्षी ५ सप्टेंबर रोजी शिक्षक दिन साजरा केला जातो. हा दिवस महान शिक्षक आणि भारताचे माजी राष्ट्रपती डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जयंती म्हणून साजरा केला जातो. आज आम्ही तुम्हाला एका ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वाबद्दल, मुघल सम्राट औरंगजेब आणि त्याच्या शिक्षकांच्या शिक्षणाबद्दल सांगणार आहोत. औरंगजेबला कोणत्या शिक्षकांनी शिकवले आणि त्यांना किती पगार मिळाला होता, ते जाणून घेऊया.

औरंगजेबाचे शिक्षण

औरंगजेबचा जन्म ४ नोव्हेंबर १६१८ रोजी गुजरातमधील दोहाद येथे झाला. तो मुघल सम्राट शाहजहां आणि मुमताज महल यांचा मुलगा होता. त्याचे सुरुवातीचे शिक्षण बालपणातच नूरजहांच्या देखरेखीखाली सुरू झाले. मुघल काळात मुघल राजपुत्रांना सर्व प्रकारचे शिक्षण दिले जात असे. मुघल काळात शिक्षणाची व्याप्ती खूप विस्तृत होती. राजपुत्रांना बालपणापासूनच कुराण, हदीस आणि इस्लामिक कायदे शिकवले जात होते. त्यांना फारसी आणि अरबी साहित्य देखील शिकवले जात असे. परंतु ते केवळ पुस्तकी ज्ञानापुरते मर्यादित नव्हते. त्यांना युद्ध कला, घोडेस्वारी, तलवारबाजी आणि राज्यकारभाराचे बारकावे देखील शिकवले जात होते.

औरंगजेबाचे शिक्षक कोण होते?

औरंगजेबाच्या मुख्य शिक्षकांची नावे इतिहासात स्पष्टपणे नमूद केलेली नाहीत, परंतु त्या वेळी मुघल दरबारात विद्वान आणि गुरुंची एक संपूर्ण परंपरा होती. असे मानले जाते की त्याला मौलवी, सूफी संत आणि विद्वान शिकवत असत. औरंगजेबला पर्शियन आणि इस्लामिक कायदे शिकवण्यासाठी दरबारात विद्वानांचा एक गट नियुक्त करण्यात आला होता. औरंगजेब इस्लामबद्दल कट्टर होता परंतु त्याच्यावर इस्लामिक विद्वान, सूफी संत आणि आध्यात्मिक मार्गदर्शकांचा प्रभाव होता. त्याच्यावर सूफी संत सय्यद जैनुद्दीन शिराजी यांचा सर्वाधिक प्रभाव होता, ज्यांना तो त्याचे आध्यात्मिक गुरू मानत असे. औरंगजेबाच्या अभ्यासात युद्ध कौशल्य, लष्करी रणनीती, प्रशासन, इस्लामिक शिक्षण तसेच तुर्की आणि पर्शियन साहित्य यांचा समावेश होता.

शिक्षकांचे पगार

त्या काळी शिक्षकांचे पगार रोख रकमेऐवजी जहागीर, भेटवस्तू किंवा सन्मानाच्या स्वरूपात दिले जात असे. मुघल काळात, विद्वान आणि शिक्षकांना दरबारात खूप आदर होता.