जगाच्या बहुतांश भागांमध्ये रविवारी आठवड्याची सार्वत्रिक सुट्टी मानली जाते. मात्र, हा कोणताही जागतिक नियम नाही. अनेक देशांमध्ये धार्मिक परंपरा, सांस्कृतिक रीतिरिवाज आणि ऐतिहासिक कारणांमुळे कामाच्या आठवड्याची रचना वेगवेगळी आहे. त्यामुळेच जगातील अनेक देशांमध्ये रविवार हा नेहमीचा कामकाजाचा दिवस असतो. अशा देशांमध्ये रविवारी सुट्टी नसून इतर कोणत्या दिवशी साप्ताहिक सुट्टी असते, ते पाहूया.
रविवार सर्वत्र सुट्टी का नसतो?
रविवारी सुट्टी असण्याची संकल्पना प्रामुख्याने ख्रिश्चन परंपरेतून आली आहे, कारण त्या दिवशी प्रार्थनेला विशेष महत्त्व दिले जाते. याउलट मुस्लिमबहुल देशांमध्ये जुम्म्याच्या नमाजेमुळे शुक्रवारला धार्मिक महत्त्व आहे, तर ज्यू परंपरेत शनिवार पवित्र मानला जातो. या धार्मिक आधारांचा आजही अनेक देशांच्या राष्ट्रीय कामकाजाच्या कॅलेंडरवर मोठा प्रभाव दिसून येतो.
रविवारी ऐवजी शुक्रवारी साप्ताहिक सुट्टी
काही देशांमध्ये शुक्रवार हाच एकमेव पूर्ण साप्ताहिक सुट्टीचा दिवस असतो आणि कामाचा आठवडा शनिवार ते गुरुवार असा असतो. इराण हे याचे मोठे उदाहरण आहे. येथे शुक्रवार अधिकृत साप्ताहिक सुट्टीचा दिवस आहे. काही सरकारी कार्यालये गुरुवारी अर्धा दिवस काम करतात, मात्र शुक्रवार पूर्ण विश्रांतीचा दिवस असतो. अफगाणिस्तानमध्येही अशीच व्यवस्था आहे. तसेच आफ्रिकेतील जिबूती आणि सोमालिलँडसारख्या भागांमध्येही शुक्रवारी सुट्टी पाळली जाते.
शुक्रवार–शनिवार असा वीकेंड
अनेक मुस्लिमबहुल देशांमध्ये शुक्रवार–शनिवार असा वीकेंड पाळला जातो आणि रविवार हा नियमित कामकाजाचा दिवस असतो. सौदी अरेबिया, कतार, ओमान, कुवेत, इराक, जॉर्डन, लिबिया, बांगलादेश, इजिप्त आणि मालदीव हे देश ही पद्धत अवलंबतात. येथे कार्यालये साधारणपणे रविवार ते गुरुवारपर्यंत सुरू असतात, शुक्रवार धार्मिक उपक्रमांसाठी तर शनिवार सामान्य विश्रांतीसाठी राखीव असतो.
नेपाळ
नेपाळ हा जगातील मोजक्या देशांपैकी एक आहे, जिथे शनिवारी साप्ताहिक सुट्टी पाळली जाते. सरकारी कार्यालये, बँका आणि खासगी संस्था रविवार ते शुक्रवारपर्यंत सुरू असतात. नेपाळमध्ये रविवार हा इतर कोणत्याही कामकाजाच्या दिवसासारखाच मानला जातो.
