श्री गजानन महाराज यांना अत्यंत साधे, ग्रामीण आणि विदर्भीय जेवण आवडत असे. त्यांच्या आवडीच्या पदार्थांमध्ये प्रामुख्याने झुणका (पिठलं), ज्वारीची भाकरी, कांदा, हिरव्या मिरच्या (ठेचा), अंबाडीची भाजी आणि पिठीसाखर यांचा समावेश होता.

नैवेद्याचे महत्व

शेगावचे संत गजानन महाराज यांना पिठलं-भाकरी (झुणका-भाकरी), अंबाडीची भाजी, मुळ्याच्या शेंगा, हिरवी मिरची, पिठीसाखर आणि चहा अत्यंत प्रिय होते. महाराज साधेपणाचे प्रतीक असल्याने साध्या नैवेद्याला विशेष महत्त्व आहे. त्यांच्या नैवेद्यात कांदा, ज्वारीची भाकरी आणि साध्या जेवणाचा समावेश होतो, जे साधेपणा व अन्न हे पूर्णब्रह्म ही शिकवण दर्शवते. महाराज साधे राहणे पसंत करत, त्यामुळे नैवेद्यातही साधेपणा असतो..उष्ट्या पत्रावळीतले अन्न खाऊन महाराजांनी अन्नाची नासाडी करू नये, ही शिकवण दिली आहे. श्रद्धेने अर्पण केलेला साधे जेवण (पिठलं-भाकर) हे महाराजांना सर्वात प्रिय आहे. प्रकट दिनानिमित्त (8 फेब्रुवारी) भक्तगण आवर्जून पिठलं-भाकरीचा नैवेद्य दाखवतात, जो त्यांच्या साध्या व भक्तीभावाने परिपूर्ण असलेल्या जीवनाचे प्रतीक मानला जातो.

गजानन महाराजांच्या आवडीचे खास पदार्थ

झुणका-भाकरी : महाराजांना ज्वारीची भाकरी आणि पिठलं (बेसन) अत्यंत प्रिय होते. हा त्यांच्या नैवेद्याचा प्रमुख भाग असतो. शेगावच्या संस्थानमध्ये प्रसादाच्या रूपातही झुणका-भाकरी दिली जाते. महाराजांना खमंग आणि साधे जेवण प्रिय होते. अनेक भक्तांच्या घरी ते आवडीने पिठलं-भाकर खात असत.

अंबाडीची भाजी : अंबाडीची भाजी आणि भाकरी ते आवडीने खात. श्रीमंतांची पक्वान्ने दूर सारून ते भक्तांच्या प्रेमापोटी साधे पदार्थ ग्रहण करत.

हिरवी मिरची/ठेचा : तिखट मिरचीचा ठेचा त्यांना आवडत असे.

पेढे : गोड पदार्थांमध्ये प्रामुख्याने पेढ्यांचा नैवेद्य त्यांना अतिशय प्रिय होता. नैवेद्यामध्ये साजूक तुपातील शिरा देखील दिला जातो. पेढ्याचा नैवेद्य ते स्वीकारत आणि उरलेला प्रसाद लहान मुलांना वाटून देत.

चहा : चांदीच्या वाडग्यात चहा पिणे त्यांना पसंत होते. महाराजांना चहा नितांत प्रिय होता, त्यासाठी भक्तांनी दिलेल्या चांदीच्या लोट्याचा ते वापर करत.

हे सर्व पदार्थ साधेपणा आणि भक्तीचे प्रतीक मानले जातात, ज्यामुळे भाविक प्रकट दिनी किंवा गुरुवारी आवर्जून हा नैवेद्य तयार करतात.

(टीप : वरील सर्व बाबी MP मराठी Breaking केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून MP मराठी Breaking कोणताही दावा करत नाही.)

Ganjanan Maharaj : गजानन महाराज प्रकट दिन, नैवेद्याच्या ताटात हवेत ‘हे’ खास पदार्थ..