लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी अलीकडेच सभागृहातील गोंधळावर मोठं वक्तव्य केलं आहे. त्यांनी दावा केला की काँग्रेसचे काही नेते स्पीकरच्या आसनाजवळ जाऊन अप्रिय घटना घडवण्याचा प्रयत्न करू शकत होते. त्यांच्या विनंतीनुसार पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सत्रात सहभागी झाले नाहीत. या पार्श्वभूमीवर लोकसभेत पंतप्रधानांची सुरक्षा नेमकी कशी असते आणि सभागृहातही SPG तैनात असते का, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.

संसदेत SPGची भूमिका

पंतप्रधानांना स्पेशल प्रोटेक्शन ग्रुप (SPG) सुरक्षा पुरवते. त्यांच्या निवासस्थानापासून प्रवासमार्ग आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांपर्यंत SPG जवळून सुरक्षा देते. मात्र संसदीय प्रोटोकॉलनुसार सत्र सुरू असताना सशस्त्र SPG कमांडो लोकसभा किंवा राज्यसभेच्या कक्षात प्रवेश करत नाहीत. ते पंतप्रधानांसोबत प्रवेशद्वार, लॉबी आणि कॉरिडॉरपर्यंत येतात. त्यानंतर कक्षातील सुरक्षा संसदीय अधिकाऱ्यांकडे सोपवली जाते.

सभागृहातील सुरक्षा कोण सांभाळते?

पंतप्रधान लोकसभा कक्षात प्रवेश करताच आतील सुरक्षा ‘संसद सुरक्षा सेवा’ (Parliament Security Service) सांभाळते. सभागृहात तैनात असलेले मार्शल शिस्त राखण्याचे काम करतात आणि खासदारांसह पंतप्रधान व इतर मान्यवरांची सुरक्षा सुनिश्चित करतात.

बहुस्तरीय सुरक्षा समन्वय

SPG कर्मचारी कक्षात नसले तरी प्रत्येक सत्रापूर्वी SPG आणि संसदीय सुरक्षा यंत्रणांमध्ये सखोल समन्वय केला जातो. आपत्कालीन परिस्थितीत तात्काळ प्रतिसाद देता यावा यासाठी प्रवेशमार्ग, बसण्याची व्यवस्था आणि बाहेर पडण्याच्या योजना आधीच तपासल्या जातात.

सुरक्षा हस्तांतरणाची प्रक्रिया

पंतप्रधान संसद परिसरात दाखल होताच SPG त्यांना सुरक्षा कवच देते. मात्र सभागृहाजवळ पोहोचल्यावर आतील सुरक्षेची जबाबदारी अधिकृतपणे संसदीय सुरक्षा अधिकाऱ्यांकडे दिली जाते. सत्र संपल्यानंतर पंतप्रधान बाहेर पडताच SPG पुन्हा पूर्ण सुरक्षा ताब्यात घेते.

एकूणच, लोकसभेत पंतप्रधानांची सुरक्षा अत्यंत नियोजनबद्ध आणि समन्वयित पद्धतीने केली जाते. बाह्य आणि निकट सुरक्षा SPGकडे असते, तर सभागृहातील सुरक्षा स्पीकरच्या अधिकाराखालील संसदीय सुरक्षा यंत्रणा सांभाळते.