जागतिक तणाव, युद्ध, निर्बंध आणि आर्थिक अनिश्चितता जगभरातील आर्थिक धोरणांना आकार देत असताना, सोने पुन्हा एकदा राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थांसाठी एक आवश्यक आधारस्तंभ बनले आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या माध्यमातून भारत जगातील सर्वात मोठ्या अधिकृत सोन्याच्या साठ्यांपैकी एक राखतो. तथापि, २०२५ मध्ये आरबीआयने नवीन सोन्याच्या खरेदीत लक्षणीय घट केली आहे. दरम्यान, भारतात किती सोने राखीव आहे आणि त्याची किंमत किती आहे ते जाणून घेऊया.
भारताचे एकूण सोन्याचे साठे
भारताचे अधिकृत सोन्याचे साठे अंदाजे ८८०.१८ मेट्रिक टन आहेत. या सोन्याची किंमत अंदाजे $११३.३२ अब्ज असल्याचा अंदाज आहे. भारतीय चलनात हे ९.५ लाख कोटींपेक्षा जास्त आहे. यामुळे सोने देशाच्या तिजोरीतील सर्वात मौल्यवान संपत्तींपैकी एक बनते.
भारताच्या परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाढता वाटा
भारताच्या एकूण परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाटा मोठा आहे. सध्या एकूण परकीय चलन साठ्यात त्याचा वाटा १६.०२% आहे, ज्याचे मूल्य अंदाजे $६८७ अब्ज आहे. गेल्या दोन दशकांतील सोन्याचा हा सर्वाधिक वाटा आहे. हे पाऊल अमेरिकन डॉलरवरील अतिरेकी अवलंबित्व कमी करण्याचा आणि जागतिक आर्थिक धक्के, निर्बंध आणि चलन अस्थिरतेपासून आपल्या साठ्याचे संरक्षण करण्याचा भारताचा हेतू दर्शवते.
भारत आपले सोने कुठे साठवतो?
अलिकडच्या वर्षांत, भारताने आपले सोने परत आणण्यावर लक्षणीय लक्ष केंद्रित केले आहे. सध्या, अंदाजे ५१० ते ५७५ टन सोने भारतात सुरक्षितपणे साठवले जाते, प्रामुख्याने मुंबई आणि नागपूर येथील आरबीआय तिजोरीत. उर्वरित अंदाजे २९० टन सोने परदेशात बँक ऑफ इंग्लंड आणि बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्स सारख्या विश्वसनीय संस्थांकडे ठेवले आहे.
गेल्या तीन वर्षांतच, भारताने अंदाजे २७४ टन सोने परत आणले आहे. भू-राजकीय जोखीम, जागतिक निर्बंध आणि धोरणात्मक राष्ट्रीय मालमत्तेवर थेट नियंत्रण ठेवण्याची गरज यामुळे हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.
खरेदीत मोठी घट
२०२५ मध्ये आरबीआयच्या सोन्याच्या खरेदीत मोठी घट झाली. २०२४ मध्ये आरबीआयने ७२.६ टन सोने खरेदी केले होते, तर २०२५ मध्ये फक्त ४.०२ टन सोने खरेदी केले. ही आठ वर्षांतील सर्वात कमी खरेदी होती.
