भारत रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात तेल खरेदी करतो. एप्रिल ते जून या कालावधीत आयओसीच्या कच्च्या तेलात रशियाचा वाटा २२ ते २३ टक्के होता. पूर्वी रशियाच्या उरल ग्रेड कच्च्या तेलावर प्रति बॅरल ४० डॉलर्सपर्यंत सूट मिळत होती, जी गेल्या महिन्यात १.५ डॉलर्सपर्यंत खाली आली आहे, ज्यामुळे आयात कमी झाली आहे. आता ही सूट प्रति बॅरल सुमारे २.७० डॉलर्स इतकी झाली आहे. अशा परिस्थितीत, जर भारताने रशियाकडून तेल खरेदी कमी केली तर त्याचा काही परिणाम होईल का? किंवा यामुळे पेट्रोल आणि डिझेल किती महाग होईल हा एक मोठा प्रश्न आहे. चला जाणून घेऊया.

काही काळापूर्वी आरबीआयचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा म्हणाले होते की जर भारताला रशियाऐवजी इतर कुठून तेल खरेदी करण्यास भाग पाडले गेले तर त्याचा देशांतर्गत महागाईवर कोणताही परिणाम होणार नाही. पण हे खरोखरच खरे आहे का, ते थोडे अधिक तपशीलाने समजून घेऊया.

भारत रशियाकडून किती तेल खरेदी करतो

भारत हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा तेल आयात करणारा देश आहे. भारत त्याच्या एकूण तेल गरजांपैकी ८५ टक्के तेल आयातीद्वारे पुरवतो. २०१७-१८ वर्षाबद्दल बोलायचे झाले तर, भारताच्या तेल आयातीत रशियाचा वाटा फक्त १.३ टक्के होता. परंतु २०२५ मध्ये हा वाटा ३५ टक्क्यांपर्यंत वाढला आहे. याशिवाय, जर आपण इतर देशांबद्दल बोललो तर, चीन भारतापेक्षा रशियाकडून जास्त तेल आयात करतो. याशिवाय, तो तुर्कीकडून ६ टक्के तेल आयात करतो.

जर आपण रशियाकडून तेल खरेदी केले नाही तर काय होईल?

जर भारताने रशियाकडून तेल खरेदी करणे बंद केले तर आपल्याला आपल्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी सौदी अरेबिया, इराक, अमेरिका यासारख्या देशांवर अधिक अवलंबून राहावे लागेल. परंतु या देशांमधून मिळणारे तेल रशियाइतके स्वस्त नाही. रशिया भारताला कच्चे तेल सवलतीच्या दरात विकतो, कधीकधी प्रति बॅरल १०-१२ डॉलर्स स्वस्त. जर हे स्वस्त तेल उपलब्ध होणे बंद झाले तर भारताला इतर देशांकडून महागडे कच्चे तेल खरेदी करावे लागू शकते. याचा परिणाम असा होईल की भारतात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती प्रति लिटर ८ ते १२ रुपयांनी सहज वाढू शकतात.

सरकार रशियाकडून तेल का खरेदी करत आहे?

खरं तर, एका प्रकारे, ही भारताची सक्ती आणि शहाणपण दोन्ही आहे. सक्ती अशी आहे की आपल्याकडे स्वतःचे तेल खूपच कमी आहे आणि शहाणपण म्हणजे आपल्याला रशियाकडून स्वस्त कच्चे तेल मिळत आहे, ज्यामुळे देशातील महागाई नियंत्रित होऊ शकते.

रशियाकडून तेल न खरेदी केल्याने काय परिणाम होऊ शकतात?

जर भारत रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करत नसेल, तर पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती लक्षणीयरीत्या वाढतील. याचा थेट परिणाम महागाईवर आणि सामान्य माणसाच्या खिशावर होईल. म्हणूनच, पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती थोड्या प्रमाणात नियंत्रित करता याव्यात म्हणून भारत सध्या रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करत आहे.