1 जानेवारी 2026 पासून ओमानमध्ये लग्न करण्याची योजना करणाऱ्या जोडप्यांना विवाहापूर्वी एक आवश्यक वैद्यकीय तपासणी करून घ्यावी लागणार आहे. ही वैद्यकीय तपासणी करणे बंधनकारक असेल. या निर्णयाकडे आखाती देशात सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने विवाह नियमन करण्याच्या प्रक्रियेत झालेला एक महत्त्वाचा बदल म्हणून पाहिले जात आहे.
नव्या नियमांनुसार, दोन्ही पार्टनरनी वैद्यकीय चाचणी पूर्ण करून आरोग्य मंत्रालयाकडून अधिकृत फिटनेस प्रमाणपत्र मिळवले नाही, तोपर्यंत विवाहाचा करार अंतिम केला जाऊ शकणार नाही.
हे ही वाचा
शाही फरमानानं टेस्टिंग अनिवार्य केली
हा नियम सुल्तान हैथम बिन तारिक यांनी जारी केलेल्या शाही फरमान क्रमांक 111/2025 द्वारे लागू झाला आहे. हा फरमान स्पष्ट करतो की सर्व जोडप्यांसाठी वैद्यकीय तपासणी अनिवार्य आहे, मग लग्न ओमानमध्ये होत असो किंवा परदेशात. महत्त्वाची बाब म्हणजे, हा नियम फक्त तेव्हाच लागू होतो जेव्हा एका पार्टनरचा विदेशी नागरिकत्व असेल.
हा निर्णय का केला गेला
ओमानच्या आरोग्य मंत्रालयाने यावर भर दिला आहे की ही धोरण फक्त कायदेशीर औपचारिकता म्हणून नाही, तर सार्वजनिक आरोग्य हस्तक्षेप (Public Health Intervention) म्हणून तयार केली गेली आहे. अनिवार्य वैद्यकीय तपासणीचा उद्देश वंशानुगत रक्तविकार तसेच हेपॅटायटिस B, हेपॅटायटिस C आणि HIV/AIDS सारख्या संसर्गजन्य आजारांचा शोध घेणे हा आहे.
सामाजिक भार कमी करणे
या नियमामागील मोठा उद्देश म्हणजे मुलांमध्ये आनुवंशिक रक्तविकारांच्या घटनांमध्ये कपात करणे आहे. या भागात जवळचे नातेवाईक एकमेकांशी विवाह करण्यामुळे अशा घटना फार सामान्य आहेत. आधीपासूनच धोके ओळखून ओमानला आशा आहे की यामुळे दीर्घकाळ आरोग्य देखभाल खर्च कमी होईल.
भारतामध्ये काय आहे कायदेशीर स्थिती
भारतामध्ये परिस्थिती खूप वेगळी आहे. भारतीय कायद्यांनुसार, विवाहापूर्वी वैद्यकीय तपासणी करणे आवश्यक नाही. विवाहाची नोंदणी आणि धार्मिक विधी कोणत्याही अनिवार्य आरोग्य मंजुरीशिवाय केली जातात. अशा प्रकारची तपासणी पूर्णपणे स्वैच्छिक असते.
जरी भारतीय कायदा तपासणी अनिवार्य करत नाही, तरी काही डॉक्टर आणि सार्वजनिक आरोग्य तज्ज्ञ विवाहापूर्वी स्वैच्छिक स्क्रीनिंगची शिफारस करतात. ओमान मॉडेल हे राज्याने लागू केलेला प्रतिबंधात्मक उपाय आहे, जिथे विवाह आणि आरोग्य धोरण थेट एकमेकांशी जोडलेली आहेत.