प्रजासत्ताक दिन केवळ भारतातच नाही तर या देशांमध्येही साजरा केला जातो, याची कारणे काय आहेत?

जेव्हा आपण २६ जानेवारीचा विचार करतो तेव्हा बहुतेक लोक भारताचा विचार करतात. पण तुम्हाला माहिती आहे का की जगभरात असे अनेक देश आहेत जिथे प्रजासत्ताक दिन वेगवेगळ्या तारखांना साजरा केला जातो? काही ठिकाणी, तो राजेशाहीच्या समाप्तीचे स्मरण करतो, तर काही ठिकाणी, तो लोकांच्या शक्तीचे प्रतीक आहे. प्रत्येक देशाचा प्रजासत्ताक दिन स्वतःची एक वेगळी कहाणी सांगतो, संघर्ष आणि बदलाची कहाणी सांगतो. चला अशा देशांबद्दल जाणून घेऊया जिथे प्रजासत्ताक दिन केवळ एक तारीख नाही तर इतिहासाचे प्रतीक आहे.

इटली: जनतेच्या निर्णयाने राजेशाहीचा अंत

इटलीमध्ये 2 जून रोजी प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो. 1946 मध्ये झालेल्या जनमतसंग्रहातून जनतेने राजेशाही हटवून प्रजासत्ताक व्यवस्था स्वीकारली. इटलीसाठी हा दिवस सांगतो की सत्तेचा आधार वंशपरंपरा नसून जनतेची संमती असते. त्यामुळे येथे प्रजासत्ताक दिन हा नागरिक समज आणि राजकीय जागरूकतेचे प्रतीक मानला जातो.

तुर्की: साम्राज्यापासून आधुनिक राष्ट्राकडे प्रवास

तुर्की मध्ये 29 ऑक्टोबर रोजी प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो. हा ऑटोमन साम्राज्याच्या अंताचा आणि आधुनिक तुर्किये प्रजासत्ताकाच्या स्थापनेचा दिवस आहे. या परिवर्तनासोबत देशात नवे कायदे, प्रशासन व्यवस्था आणि नागरिक हक्कांची पायाभरणी झाली. येथे प्रजासत्ताक दिन हा जुन्या साम्राज्यापासून आधुनिक राष्ट्र बनण्याची कथा सांगतो.

पोर्तुगाल: राजेशाहीकडून लोकशाहीकडे वाटचाल

पोर्तुगालमध्ये ५ ऑक्टोबर रोजी प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो. हा दिवस राजेशाहीचा अंत आणि प्रजासत्ताक स्थापनेचे प्रतीक आहे. पोर्तुगालसाठी, हा केवळ सत्ता परिवर्तनाचा नाही तर जबाबदार प्रशासनाची सुरुवात आहे.

ब्राझील: राजेशाहीपासून प्रजासत्ताकापर्यंत

ब्राझीलमध्ये १५ नोव्हेंबर रोजी प्रजासत्ताक घोषणा दिन साजरा केला जातो. हा दिवस राजेशाहीचा अंत आणि प्रजासत्ताक घोषणेचे स्मरण करतो. लॅटिन अमेरिकेतील अनेक देशांमध्ये, प्रजासत्ताक दिन हा वसाहतवादी युगानंतर एका नवीन राष्ट्राचा जन्म देखील दर्शवितो.

नेपाळ: राजाकडून जनतेकडे सत्तेचा प्रवास

नेपाळमध्ये 28 मे रोजी प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो. या दिवशी नेपाळने स्वतःला संघीय लोकशाही प्रजासत्ताक घोषित केले. येथे प्रजासत्ताक दिनाचा अर्थ केवळ राजेशाहीचा अंत एवढाच नसून, संपूर्ण शासनव्यवस्थेत झालेला बदल आणि जनतेच्या सहभागाला बळकटी देणे असा आहे.

ईराण: इस्लामिक प्रजासत्ताकाची घोषणा

ईराणमध्ये 1 एप्रिल रोजी इस्लामिक रिपब्लिक डे साजरा केला जातो. हा दिवस त्या जनमतसंग्रहाची आठवण करून देतो, ज्यानंतर ईराणने स्वतःला इस्लामिक प्रजासत्ताक घोषित केले. येथे प्रजासत्ताकाची संकल्पना धर्म आणि राजकारणाच्या संयोगातून समोर येते, ज्यातून हे स्पष्ट होते की प्रत्येक देशात रिपब्लिकचे स्वरूप एकसारखे नसते.

दक्षिण आफ्रिका

दक्षिण आफ्रिका पूर्वी ३१ मे रोजी प्रजासत्ताक दिन साजरा करत असे, परंतु कालांतराने राष्ट्रीय चिन्हे बदलली आहेत. आता स्वातंत्र्य दिन २७ एप्रिल रोजी साजरा केला जातो, जो वर्णभेदाच्या समाप्तीचा दिवस आहे. यावरून असे दिसून येते की देश कालांतराने त्यांच्या इतिहासाला नवीन अर्थ देतात.