पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज गुजरातमधील पवित्र सोमनाथ मंदिरात शौर्य यात्रेत भाग घेतला. ही यात्रा शतकानुशतके मंदिराचे रक्षण करताना आपल्या प्राणांची आहुती देणाऱ्या शूर योद्ध्यांना सन्मानित करते. या घटनेने सोमनाथ मंदिरातून किती संपत्ती लुटली गेली आणि आज त्याचे मूल्य काय असेल या दीर्घकालीन ऐतिहासिक प्रश्नाला पुन्हा उजाळा दिला आहे.
सोमनाथ मंदिरावर हल्ला
भगवान शिवाच्या १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेले सोमनाथ मंदिर त्या काळातील सर्वात श्रीमंत धार्मिक संस्थांपैकी एक होते. १०२५-१०२६ मध्ये गझनवीच्या महमूदने मंदिरावर हल्ला केला. त्या काळातील इतिहास आणि नंतरच्या ऐतिहासिक वृत्तांतात विनाश आणि लूटमारीचे प्रमाण व्यापक असल्याचे वर्णन केले आहे.
किती सोने लुटण्यात आले?
असे म्हटले जाते की ही लूट मोठ्या प्रमाणात होती. अनेक पर्शियन आणि भारतीय इतिहासात असे म्हटले आहे की गझनवीच्या महमूदने सुमारे २० दशलक्ष सोन्याचे दिनार लुटले. काही अतिशयोक्ती किंवा पर्यायी अहवालांमध्ये ही संख्या १०० दशलक्ष दिनार इतकी जास्त असल्याचे सांगितले आहे. अनेक संशोधकांचा असा अंदाज आहे की केवळ मंदिराच्या तिजोरीतून सुमारे ६ टन सोने लुटण्यात आले. यामध्ये चांदी, दागिने किंवा इतर मौल्यवान वस्तूंचा समावेश नाही.
मंदिरातून घेतलेल्या इतर अमूल्य वस्तू
लूट फक्त सोन्याच्या नाण्यांपुरती मर्यादित नव्हती. गझनवीने मौल्यवान दगडांनी जडवलेले ५६ भव्य खांब, मंदिराला समर्पित हजारो सोन्या-चांदीच्या मूर्ती, मंदिराच्या घंटांसाठी असलेल्या भव्य सोन्याच्या साखळ्या, अंदाजे ६,७६५ किलोग्रॅम वजनाच्या आणि मौल्यवान चंदनाच्या लाकडापासून कोरलेले मुख्य प्रवेशद्वार देखील नेले.
आज त्या सोन्याची किंमत किती असेल?
आज, १० ग्रॅम सोन्याची किंमत सुमारे ₹१४०,००० आहे. म्हणून, ६,००० किलोग्रॅम सोन्याची किंमत आश्चर्यकारक असेल. ही किंमत सुमारे ₹८४.२७ अब्ज असेल. अनेक अर्थशास्त्रज्ञ आणि इतिहासकारांचा असा विश्वास आहे की आजच्या क्रयशक्तीच्या आधारे २० दशलक्ष सोन्याचे दिनार अब्जावधी डॉलर्सचे असतील.
संख्येच्या पलीकडे, सोमनाथची लूट हे एका प्रमुख सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक केंद्राच्या विनाशाचे प्रतीक होते. सोमनाथ स्वाभिमान पर्व सोमनाथ आक्रमणाच्या १००० व्या वर्धापन दिनानिमित्त आयोजित केले जात आहे.
