जेव्हा पैशाच्या ताकदीची चर्चा होते, तेव्हा सर्वप्रथम डोळ्यासमोर अमेरिकन डॉलरचं चित्र उभं राहतं. चित्रपटांपासून ते आंतरराष्ट्रीय व्यापारापर्यंत डॉलर सर्वत्र दिसतो. मात्र, जगातील सर्वात शक्तिशाली मानला जाणारा हा डॉलर प्रत्यक्षात मूल्याच्या बाबतीत अनेक चलनांपेक्षा मागे आहे, हे तुम्हाला माहिती आहे का? काही अशी चलने आहेत, ज्यांच्या एका युनिटची किंमत डॉलरपेक्षा कितीतरी जास्त आहे. चला तर जाणून घेऊया.

डॉलर सर्वात शक्तिशाली का नाही?

लोक सहसा असे गृहीत धरतात की ज्या देशाचे चलन मूल्य जास्त आहे तो देश सर्वात शक्तिशाली आहे, परंतु वास्तव थोडे वेगळे आहे. चलनाचे मूल्य अनेक घटकांवर अवलंबून असते, जसे की सरकारी चलन धोरण, बाजारात चलन पुरवठा, परकीय चलन साठा, तेल आणि वायू सारखी संसाधने आणि आंतरराष्ट्रीय मागणी. अमेरिकन डॉलर हे जगातील सर्वात जास्त वापरले जाणारे चलन आहे, परंतु त्याचे प्रति युनिट मूल्य इतर अनेक देशांपेक्षा कमी आहे.

जगातील सर्वात महाग चलन

जगातील सर्वात मजबूत चलनाचा विचार केला तर, कुवेती दिनार यादीत अव्वल स्थानावर आहे. भारतात एका कुवेती दिनारची किंमत ₹२९० पेक्षा जास्त आहे. कुवेतमध्ये प्रचंड तेलाचे साठे आहेत आणि सरकारने चलनाचा पुरवठा मर्यादित केला आहे. म्हणूनच कुवेती दिनार गेल्या अनेक वर्षांपासून जगातील सर्वात महाग चलन राहिले आहे.

बहरीन आणि ओमानची मजबूत चलने

कुवैतनंतर बहरीन दिनार आणि ओमानी रियाल यांचा क्रम लागतो. बहरीन दिनारची किंमत भारतीय रुपयांमध्ये सुमारे 230 रुपयांपेक्षा जास्त आहे. हे चलन अमेरिकन डॉलरशी संलग्न (पेग्ड) असल्यामुळे त्यामध्ये फारसा चढ-उतार होत नाही. दुसरीकडे, ओमानी रियालची किंमत सुमारे 235 ते 240 रुपयांच्या आसपास असते. ओमान सरकारने जाणीवपूर्वक आपल्या चलनाचे मूल्य उच्च ठेवले असून, तेल निर्यातीमधून देशाला मजबूत आर्थिक पाठबळ मिळते.

जॉर्डनियन दिनार आणि ब्रिटिश पाउंड

जॉर्डनियन दिनार देखील डॉलरपेक्षा अधिक मजबूत मानला जातो. त्याची किंमत सुमारे 125 रुपयांपेक्षा जास्त आहे. जॉर्डनची अर्थव्यवस्था फार मोठी नसली तरी चलन स्थिर ठेवण्यासाठी ते डॉलरशी जोडलेले आहे. तर ब्रिटिश पाउंड हे जगातील सर्वात जुन्या आणि विश्वासार्ह चलनांपैकी एक आहे. भारतात एका पाउंडची किंमत साधारणपणे 120 रुपयांच्या आसपास असते. लंडन हे जागतिक आर्थिक केंद्र (ग्लोबल फायनान्शियल हब) असल्यामुळे पाउंडला मोठी मजबुती मिळते.

स्विस फ्रँक, युरो आणि केमन आयलंड डॉलर

स्विस फ्रँक हे जगातील सर्वात सुरक्षित चलनांपैकी एक मानले जाते. त्याची किंमत ११० रुपयांपेक्षा जास्त आहे. स्वित्झर्लंडची मजबूत बँकिंग व्यवस्था आणि राजकीय स्थिरता ही याची कारणे आहेत. कर आश्रयस्थान म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या देशाचे चलन केमन आयलंड डॉलर देखील अमेरिकन डॉलरपेक्षा मजबूत आहे. युरो डॉलरइतकाच शक्तिशाली दिसत असला तरी, त्याचे प्रति युनिट मूल्य डॉलरपेक्षा जास्त आहे, ज्यामुळे ते जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वाधिक वापरले जाणारे चलन बनले आहे.

मूल्य आणि ताकदीतील फरक

हे समजून घेणं महत्त्वाचं आहे की चलनाची किंमत जास्त असणं म्हणजेच अर्थव्यवस्था नेहमीच मजबूत असते, असं नाही. आंतरराष्ट्रीय व्यापार, रिझर्व्ह करन्सी आणि गुंतवणुकीच्या बाबतीत अमेरिकन डॉलर आजही आघाडीवर आहे. तर जास्त मूल्य असलेली चलने अनेकदा मर्यादित पुरवठा आणि खास आर्थिक धोरणांमुळे मजबूत दिसून येतात.