2025 मध्येही बालविवाह हा जगभरातील मानवाधिकारांसमोरील सर्वात मोठ्या आव्हानांपैकी एक म्हणून कायम आहे. अनेक देशांनी ही प्रथा संपवण्यासाठी कठोर कायदेशीर आणि सामाजिक उपाययोजना केल्या असल्या तरीही आजही लाखो मुलांचे लग्न 18 वर्षांचे होण्यापूर्वीच लावले जाते. चला तर जाणून घेऊया, जगात सर्वाधिक बालविवाह कोणत्या देशात होतात.
जगात सर्वात जास्त बालविवाह कुठे होतात?
२०२५ च्या नवीन आकडेवारीनुसार, नायजरमध्ये बालविवाहांचे प्रमाण सर्वाधिक आहे. नायजरमधील अंदाजे ७६% मुलींचे लग्न १८ वर्षापूर्वी होते आणि अंदाजे २८% मुलींचे लग्न १५ वर्षापूर्वी होते. काही ठिकाणी, जसे की मराडी, परिस्थिती आणखी चिंताजनक आहे, बालविवाहाचे प्रमाण ८९% पर्यंत पोहोचले आहे. या संकटामागील कायदेशीर चौकट म्हणजे कायदेशीर चौकट. मुलांसाठी लग्नाचे किमान वय १८ वर्षे आहे, तर मुलींसाठी कायदेशीर वय फक्त १५ वर्षे आहे.
इथे इतके बालविवाह का होतात?
नायजर आणि त्याच्यासारख्या इतर आफ्रिकन देशांमध्ये बालविवाह कायम राहण्यात अत्यंत गरिबीची मोठी भूमिका आहे. उदरनिर्वाहासाठी संघर्ष करणारी कुटुंबे बहुतेकदा आर्थिक भार कमी करण्यासाठी किंवा हुंड्याशी संबंधित फायदे मिळविण्यासाठी लवकर लग्नाला एक मार्ग मानतात. शिक्षणाची मर्यादित उपलब्धता ही समस्या आणखी वाढवते, कारण शाळा सोडणाऱ्या मुलींचे लवकर लग्न होण्याची शक्यता जास्त असते.
नायजरव्यतिरिक्त बालविवाह कुठे अधिक प्रमाणात होतात
नायजरनंतर सेंट्रल आफ्रिकन रिपब्लिक, चाड आणि मालीसारख्या देशांमध्ये जगभरात बालविवाहाची काही सर्वाधिक दर पाहायला मिळतात. सेंट्रल आफ्रिकन रिपब्लिकमध्ये सुमारे 68% दर, चाडमध्ये ६७% आणि मालीमध्ये ५४% दर नोंदवला गेला आहे.
भारतातील परिस्थिती काय आहे?
टक्केवारीच्या बाबतीत नायजर आघाडीवर असला तरी, भारताचा रेकॉर्ड वेगळा आणि तितकाच त्रासदायक आहे. मोठ्या लोकसंख्येमुळे, भारतात बालविवाहांची संख्या जगात सर्वाधिक आहे. २०२५ पर्यंत, भारतातील अंदाजे २२२.४ दशलक्ष महिलांचे लग्न १८ वर्षांच्या वयाच्या आधी होईल. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जगभरातील प्रत्येक तीन बालविवाहांपैकी एक भारतात राहते.
