भारताच्या ७९ व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लाल किल्ल्यावरून त्यांचे भावनिक भाषण दिले. या भाषणात पंतप्रधानांनी सेमीकंडक्टर चिपचाही उल्लेख केला. सेमीकंडक्टर चिपबद्दल मोठी घोषणा करताना पंतप्रधान म्हणाले की २०२५ च्या अखेरीस भारतातील पहिली स्वदेशी सेमीकंडक्टर चिप बाजारात येईल. चला जाणून घेऊया ही सेमीकंडक्टर चिप नेमकी काय आहे? ती इतकी महत्त्वाची का आहे आणि भारतात त्याचे उत्पादन हे पंतप्रधान मोदींचे मोठे ध्येय का आहे?
सेमीकंडक्टर चिप म्हणजे काय
सेमीकंडक्टर चिप, ज्याला मायक्रोचिप किंवा इंटिग्रेटेड सर्किट असेही म्हणतात, हे एक लहान इलेक्ट्रॉनिक उपकरण आहे. ही चिप सिलिकॉनपासून बनलेली असते जी अंशतः वीज चालवते. त्याची खासियत अशी आहे की त्यात लाखो लहान आकाराचे ट्रान्झिस्टर असतात, जे इलेक्ट्रॉनिक सिग्नल नियंत्रित करतात. हे चिप्स स्मार्टफोन, संगणक, टेलिव्हिजन, कार, वैद्यकीय उपकरणे, उपग्रह आणि अगदी क्षेपणास्त्रांसारख्या संरक्षण उपकरणांमध्ये मेंदूसारखे काम करतात. सेमीकंडक्टर चिप्सचे अनेक प्रकार आहेत. यामध्ये मायक्रोप्रोसेसर, मेमरी चिप्स, ग्राफिक्स प्रोसेसिंग युनिट्स यांचा समावेश आहे.
ते कुठे वापरले जाते
सेमीकंडक्टर चिप्सचा वापर उपग्रह डेटा गोळा करण्यासाठी आणि जगभरात सिग्नल पाठवण्यासाठी केला जातो. त्याचा आकार लहान आहे पण त्याचे काम खूप मोठे आहे. याशिवाय, स्मार्टफोन, लॅपटॉप, कार, टीव्ही, वॉशिंग मशीन आणि स्मार्ट उपकरणांमध्ये देखील याचा वापर केला जातो. सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, आपला मेंदू ज्याप्रमाणे काम करतो, त्याचप्रमाणे ही चिप स्मार्ट उपकरणांचा मेंदू देखील आहे. तैवान बहुतेक सेमीकंडक्टर बनवतो. भारत देखील या क्षेत्रात वेगाने प्रगती करत आहे.
भारतात सेमीकंडक्टरसाठी योजना
भारत सरकारने या दिशेने अनेक मोठी पावले उचलली आहेत. २०२१ मध्ये, केंद्र सरकारने इंडिया सेमीकंडक्टर मिशन सुरू केले, ज्या अंतर्गत सेमीकंडक्टर आणि डिस्प्ले मॅन्युफॅक्चरिंगसाठी ७६,००० कोटी रुपयांची योजना आखण्यात आली. त्याचे ध्येय भारतात अत्याधुनिक फॅब्रिकेशन प्लांट (फॅब्स) विकसित करणे आणि चिप मॅन्युफॅक्चरिंगसाठी इकोसिस्टम डिझाइन करणे आहे. अलीकडेच, टाटा ग्रुप आणि तैवानी कंपन्यांच्या भागीदारीत गुजरातमधील धोलेरा येथे एक मेगा सेमीकंडक्टर फॅब स्थापन करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे.
भारतातील उत्पादनातून मिळणारे फायदे
पंतप्रधान मोदींचे हे स्वप्न केवळ तांत्रिक स्वावलंबनापुरते मर्यादित नाही. यामुळे भारताची अर्थव्यवस्था आणि जागतिक स्थान देखील मजबूत होईल. सेमीकंडक्टर उद्योग लाखो नोकऱ्या निर्माण करेल, विशेषतः अभियांत्रिकी आणि तांत्रिक क्षेत्रात. यामुळे संरक्षण क्षेत्रातही भारताला बळकटी मिळेल, कारण स्वदेशी चिप्स लष्करी उपकरणांची सुरक्षा आणि विश्वासार्हता वाढवतील.
