पंतप्रधान मोदींची सुरक्षा व्यवस्था अनेकदा चर्चेत असते. त्यांच्या सुरक्षेबाबत अनेक वेळा प्रश्न उपस्थित केले गेले आहेत. पंतप्रधानांच्या सुरक्षा व्यवस्था किती मजबूत आहेत आणि कोणत्या एजन्सी यात सहभागी आहेत असा प्रश्न अनेकांना पडतो. आणखी एक प्रश्न उद्भवतो: पंतप्रधान मोदींनंतर देशात सर्वात जास्त सुरक्षा कोणाला मिळते? खरं तर, भारतातील व्हीव्हीआयपी सुरक्षा अनेक स्तरांमध्ये विभागली गेली आहे, प्रत्येक स्तर वेगळ्या दलाद्वारे हाताळला जातो.
पंतप्रधानांच्या सुरक्षेपासून ते इतर प्रमुख नेत्यांच्या सुरक्षेपर्यंत संपूर्ण सुरक्षा व्यवस्था अतिशय कडक नियमांनुसार चालते. तर, पंतप्रधान मोदींना किती स्तरांची सुरक्षा आहे आणि पंतप्रधान मोदींनंतर सर्वात जास्त सुरक्षा कोणाला दिली जाते ते पाहूया?
पंतप्रधानांच्या सुरक्षेचे किती थर असतात?
कोणत्याही देशात राष्ट्रपती आणि पंतप्रधानांचे पद सर्वात महत्वाचे असते. त्यामुळे त्यांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य मानले जाते. भारतात, पंतप्रधानांच्या सुरक्षेची जबाबदारी प्रामुख्याने स्पेशल प्रोटेक्शन ग्रुप (एसपीजी) कडे असते. तथापि, जेव्हा पंतप्रधान एखाद्या राज्याला भेट देतात तेव्हा राज्य पोलिस देखील सुरक्षा व्यवस्थेत सहभागी असतात. पंतप्रधान मोदींच्या सुरक्षेचा पहिला थर म्हणजे एसपीजी अंगरक्षक. हे कमांडो पंतप्रधानांच्या सर्वात जवळ तैनात असतात.
दुसऱ्या थरात एसपीजी कमांडो असतात. एसपीजी हे भारतातील सर्वात विशेष सुरक्षा दल मानले जाते. पूर्वी ही सुरक्षा माजी पंतप्रधान आणि त्यांच्या कुटुंबियांनाही दिली जात होती, परंतु एसपीजी कायद्यात सुधारणा केल्यानंतर आता ती फक्त विद्यमान पंतप्रधानांनाच दिली जाते. तिसऱ्या थरात एनएसजी (ब्लॅक कॅट) कमांडो असतात. हे कमांडो केवळ पंतप्रधानांसाठीच नव्हे तर इतर व्हीव्हीआयपींसाठी आणि विशेष परिस्थितीत तैनात केले जातात. पंतप्रधान मोदींच्या सुरक्षेसाठी चौथ्या थरात निमलष्करी दलांचा समावेश असतो.
पंतप्रधानांचे सुरक्षा कवच कसे असते?
पंतप्रधान मोदी जेव्हा जेव्हा प्रवास करतात तेव्हा ते बुलेटप्रूफ कारमधून प्रवास करतात. त्यांच्या ताफ्यात अनेक हाय-प्रोफाइल वाहने असतात. संपूर्ण ताफ्यात सुमारे १०० सुरक्षा कर्मचारी असतात. पंतप्रधानांच्या सुरक्षेवरही मोठा खर्च येतो. आता केवळ पंतप्रधान मोदींना एसपीजी सुरक्षा मिळत असल्याने, त्यांच्या सुरक्षेवर दररोज अंदाजे १.१७ कोटी रुपये खर्च होतात.
पंतप्रधान मोदींनंतर सर्वात जास्त सुरक्षा कोणाकडे आहे?
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनंतर केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांना देशात सर्वाधिक सुरक्षा देण्यात आली आहे. त्यांना झेड+ श्रेणीची सुरक्षा आहे. झेड+ श्रेणीची सुरक्षा ही भारतातील सर्वोच्च सुरक्षा श्रेणींपैकी एक आहे. यामध्ये अंदाजे ५५ सुरक्षा कर्मचारी, एनएसजी कमांडो, बुलेटप्रूफ वाहने आणि २४ तास सुरक्षा यांचा समावेश आहे. गुप्तचर संस्थांकडून धोक्याचे मूल्यांकन केल्यानंतर ही सुरक्षा प्रदान केली जाते.
