मकर संक्रांतीचा उत्साह साजरा झाल्यानंतर लगेचच येणारा दिवस म्हणजे ‘किंक्रांत’. हिंदू पंचांगानुसार, या दिवसाला ‘करिदिन’ म्हटले जाते आणि तो अशुभ दिवस मानला जातो. किंक्रांतीला शुभ कार्ये वर्ज्य आहेत, पण याच दिवशी लहान मुलांचे ‘बोरन्हाण’ मोठ्या उत्साहात केले जाते. चला तर मग याबद्दल जाणून घेऊयात…
किंक्रांत म्हणजे काय ?
किंक्रांत म्हणजे मकर संक्रांतीनंतरचा दुसरा दिवस. पौराणिक कथेनुसार संक्रांतीच्या दुसऱ्या दिवशी देवीने ‘किंकरासुर’ नावाच्या क्रूर राक्षसाचा वध केला, म्हणून हा दिवस ‘किंक्रांत’ (किंकार + अंत) म्हणून ओळखला जातो. हा दिवस विनाशाचा अंत दर्शवतो, म्हणून याला ‘करिदिन’ असेही म्हणतात. हा मकर संक्रांती सणाचाच एक भाग असून, या दिवशी भोगीच्या दिवशीची शिळी भाकरी खाल्ली जाते, तसेच स्त्रिया शेणात हात घालत नाहीत.
अशुभ का मानला जातो?
किंक्रांत हा दिवस युद्धाचा आणि राक्षसाचा संहार झाल्याचा दिवस असल्याने, नवीन आणि शुभ कामांची सुरुवात करण्यासाठी याला टाळले जाते, असे मानले जाते. या दिवसाला सुतक पाळण्यासारखे मानले जाते आणि मोठे आर्थिक व्यवहार किंवा नवीन सुरुवात करणे टाळले जाते.
किंक्रांतीलाच ‘बोरन्हाण’ का करावे?
किंक्रांत अशुभ असूनही या दिवशी बोरन्हाण करण्याची प्रथा आहे, कारण ते बाळाच्या आरोग्यासाठी आणि नवीन वर्षाच्या स्वागतासाठी एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक व आरोग्यदायी विधी मानला जातो. किंक्रांत अशुभ मानली जात असली तरी, बोरन्हाण हा एक महत्त्वाचा विधी आहे जो संक्रांतीनंतर (किंक्रांत ते रथसप्तमीदरम्यान) केला जातो, असे म्हटले जाते की, हे शिशुसंस्कारामुळे राक्षसी प्रभाव कमी होण्यास मदत करते.
