शाकंभरी पौर्णिमा, दुर्गेचेच एक रूप असलेल्या शाकंभरी देवीला समर्पित आहे. पौष महिन्यातील पौर्णिमेला ‘शाकंभरी पौर्णिमा’ म्हणतात, जी शाकंभरी नवरात्राचा शेवटचा दिवस असतो.
शाकंभरी पौर्णिमेचे महत्व
शाकंभरी देवी हे दुर्गेचेच एक रूप आहे, जी अन्न आणि पोषणाची देवी म्हणून ओळखली जाते. एका कथेनुसार, प्राचीन काळात भीषण दुष्काळ पडला असताना, शाकंभरी देवीने आपल्या शरीरातून असंख्य शाक (भाज्या) आणि धान्य निर्माण केले आणि भुकेल्यांना जीवनदान दिले, म्हणून तिचे नाव ‘शाकंभरी’ पडले. निसर्गाचा आदर करणे, अन्नाची किंमत ओळखणे आणि अन्नदान करणे हा या उत्सवाचा मुख्य उद्देश आहे. देवी शाकंभरी ही निसर्ग, अन्न आणि जीवनचक्राची देवी मानली जाते, म्हणून या दिवशी अन्न-समृद्धीसाठी पूजा केली जाते. या दिवशी उपवास, पूजा आणि कथा ऐकल्याने आरोग्य, अन्नसमृद्धी, सुख-शांती मिळते, अशी भाविकांची धारणा आहे.
शाकंभरी पौर्णिमा कशी साजरी केली जाते ?
- शाकंभरी पौर्णिमा (पौष पौर्णिमा) म्हणजे दुर्गेचेच एक रूप असलेल्या शाकंभरी देवीची पूजा, जी पौष महिन्यात येते.
- या दिवशी शाकंभरी देवीची पूजा करतात, जी अन्नदात्री म्हणून ओळखली जाते.
- देवीला विविध भाज्या आणि फळांचा नैवेद्य अर्पण करतात, ज्यात ६० ते १०८ भाज्यांचा समावेश असतो.
- उपवास करून देवीचे मंत्र (उदा. शाकंभरी अष्टक्षरी मंत्र) आणि स्तोत्र पठण करतात.
- गरजूंना धान्य, फळे आणि भाज्या दान करणे शुभ मानले जाते, ज्यामुळे देवी प्रसन्न होते.
- महाराष्ट्र आणि इतर राज्यांमध्ये, विशेषतः माहूरगडावर रेणुकादेवीची भव्य रथयात्रा काढली जाते.
- महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, कर्नाटक यांसारख्या राज्यांमध्ये देवीच्या मंदिरात, विशेषतः कोल्हापूर, तुळजापूर येथे, भाज्यांची सुंदर आरास केली जाते.
- अनेक ठिकाणी दुर्गासप्तशतीचे पठण आणि शाकंभरी देवीची आरती केली जाते.
- विविध मंदिरांमध्ये उत्सव आणि यात्रा आयोजित केल्या जातात.
(टीप : वरील सर्व बाबी MP मराठी Breaking केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून MP मराठी Breaking कोणताही दावा करत नाही.)
