भोगी सण मकर संक्रांतीच्या आदल्या दिवशी साजरा करतात. भोगी म्हणजे जुन्या गोष्टी, वाईट सवयी आणि नको असलेल्या वस्तू सोडून देऊन नवीन आणि उज्ज्वल भविष्याकडे वाटचाल करणे. भोगी का साजरी करतात? आणि धार्मिक महत्व जाणून घ्या…
भोगी का साजरी करतात?
जुन्या वाईट सवयी आणि गोष्टी टाकून नवीन वर्षाची सुरुवात करण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाचा आहे. पावसाचे देव इंद्राची पूजा केली जाते, जेणेकरून पिके चांगली येतील आणि घरात सुख-समृद्धी नांदेल, अशी शेतकऱ्यांची श्रद्धा असते. हा दिवस म्हणजे भूतकाळातील वाईट गोष्टींचा त्याग करून भविष्यात चांगल्या गोष्टींचे स्वागत करण्याची संधी असते. यामुळे जीवन अधिक आनंदी आणि समृद्ध बनते.
पौराणिक कथा आणि महत्त्व
पौराणिक कथेनुसार, एकदा इंद्राने गोकुळातील गोप-गोपिकांना शेतीत चांगले पीक येण्यासाठी इंद्रपूजेचा आग्रह केला. परंतु, कृष्णाने इंद्रपूजा बंद करून गोपांना गोवर्धनाची पूजा करायला शिकवले. इंद्र क्रोधाने पाऊस पाडू लागला, तेव्हा कृष्णाने गोवर्धनाचे रक्षण केले. यातून इंद्रदेव संतुष्ट होऊन त्यांनी आनंद देणाऱ्या ‘भोगी’ उत्सवाची प्रथा सुरू केली, अशी एक कथा प्रचलित आहे.
भोगी हा संक्रांतीच्या आधीचा दिवस असतो, जो पुढील दैवी तेजाच्या आणि आनंदाच्या दिवसाची (संक्रांतीची) तयारी म्हणून साजरा होतो. ‘भोगी’ या शब्दाचा अर्थ ‘आनंद घेणारा’ किंवा ‘उपभोग घेणारा’ असा आहे. या दिवशी सर्वजण एकत्र येऊन आनंद साजरा करतात. भोगी म्हणजे जुन्या, नको असलेल्या गोष्टी, सवयी सोडून देऊन नवीन आणि चांगल्या गोष्टींसाठी मार्ग मोकळा करणे.
न खाई भोगी तो सदा रोगी
ही म्हण या दिवसाचे महत्त्व सांगते. या दिवशी आरोग्यदायी आणि पौष्टिक पदार्थ (भोगीची भाजी, बाजरीची भाकरी, तीळ) खाणे आवश्यक मानले जाते, जेणेकरून वर्षभर आरोग्य चांगले राहील. थंडीच्या दिवसात उष्ण आणि पौष्टिक पदार्थ खाऊन शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाचा आहे, म्हणून भोगीची भाजी आणि तिळाचे पदार्थ खातात.
