हिंदू धर्मानुसार, जेव्हा जेव्हा एखाद्या कामाची सुरूवात केली जाते, तेव्हा प्रथम भगवान गणेशाची प्रार्थना केली जाते. ज्याप्रमाणे आठवड्यातील प्रत्येक दिवस कोणत्या ना कोणत्या देवतेला समर्पित असतो, त्याचप्रमाणे दर महिन्याला येणारी चतुर्थी तिथी भगवान गणेशाला समर्पित असते. या दिवशी उपवास आणि पूजा करून भक्त गणेशाची कृपा मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. संकष्टी चतुर्थीला, भक्त उपवास करतात आणि रात्री चंद्राला अर्घ्य दिल्यानंतर उपवास सोडतात.
संकष्टी चतुर्थीचे महत्त्व
संकष्टी चतुर्थी गणपतीला समर्पित आहे, जो विघ्नहर्ता म्हणून ओळखला जातो. या दिवशी पूजा केल्याने घरात सुख, समृद्धी आणि शांती येते. या दिवशी, भक्त भगवान गणेशाची पूजा करतात आणि त्यांच्यासाठी उपवास करतात. संकष्टी चतुर्थी, ज्याचा अर्थ ‘संकट दूर करणारी चतुर्थी’ असा आहे, गणेशाला समर्पित आहे. या दिवशी, स्त्रिया विशेषत: आपल्या मुलांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखासाठी प्रार्थना करतात.
संकष्टी चतुर्थी तिथी आणि शुभ मुहूर्त
चंद्रोदय वेळ
जुलै महिन्यात संकष्टी चतुर्थी 14 जुलै 2025 सोमवार रोजी येत आहे. या दिवशी चंद्रोदय रात्री 10 वाजून 03 मिनिटांनी होईल. या दिवशी चंद्रोदयाचे विशेष महत्व असते. जोपर्यंत चंद्र दिसत नाही तोपर्यंत व्रत सोडता येत नाही. तसेच चंद्रोदयाच्या वेळेनंतर चंद्राला अर्घ्य देण्याची परंपरा आहे. या दिवशी चंद्रोदयाच्या वेळी चंद्राला अर्घ्य दिल्यास व्रत पूर्ण मानले जाते अशी मान्यता आहे.
संकष्टी चतुर्थी पूजा पद्धत
संकष्टी चतुर्थीच्या दिवशी, गणपती बाप्पाची पूजा करण्याची एक विशिष्ट पद्धत आहे. ब्रह्म मुहूर्तावर उठावे आणि स्नान करून दिवसाची सुरुवात करावी. गणपतीची मूर्ती किंवा फोटोची पूजा करावी. गणपतीला फुले, दुर्वा, फळे, लाडू, मोदक इत्यादी अर्पण करावे. अथर्वशीर्ष किंवा ‘ॐ गं गणपतये नमः’ या मंत्राचा जप करावा. शक्य असल्यास, उपवास करावा. रात्री चंद्रोदयानंतर चंद्र पहा आणि नंतर उपवास सोडा. चतुर्थीचा उपवास फक्त सात्विक अन्न खाऊन सोडा. या दिवशी दान देखील करा.
(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.)
