हिंदू धर्मात पूजेला अतिशय महत्त्व असून शिवलिंग आणि ज्योतिर्लिंगाची पूजेला विशेष महत्त्व आहे. अनेक भक्तांना शिवलिंग आणि ज्योतिर्लिंग हे एक आहे असं वाटतं? तुम्हालाही असंच वाटतं का? मग जाणून घ्या दोघांमधील फरक काय आहे ते….
शिवलिंग म्हणजे काय?
शिवलिंग हे भगवान शंकराचे निराकार प्रतीक आहे. ते मानवनिर्मित असू शकते किंवा नैसर्गिकरित्या देखील प्रकट होऊ शकते. भक्त त्यांची पूजा करण्यासाठी मंदिरांमध्ये शिवलिंगाची स्थापना करतात. शिवलिंग हे एक गोलाकार स्तंभ आणि योनीचे बनलेले असते. शिवलिंग हे शंकराचे प्रतीक म्हणून पूजले जाते आणि ते मंदिरांमध्ये स्थापित केलेले असते. शिवलिंग हे दगड, धातू किंवा इतर कोणत्याही सामग्रीपासून बनवलेले असू शकते. शिवलिंगाची पूजा करणे म्हणजे शंकराच्या निराकार रूपाची पूजा करणे.
शिवलिंग, किंवा लिंगम, हे हिंदू धर्मातील एक महत्वाचे प्रतीक आहे, जे भगवान शंकराचे प्रतिनिधित्व करते. हे सामान्यतः एक दंडगोलाकार, उभा दगड किंवा धातूचा तुकडा असतो, ज्याच्या खाली एक चौरस किंवा वर्तुळाकार आधार असतो. हे प्रतीक निर्मिती, ऊर्जा आणि शिवाच्या अस्तित्वाचे प्रतीक मानले जाते. शिवलिंग हे केवळ शंकराचे प्रतीक नाही, तर ते पुरुष आणि स्त्री ऊर्जा (लिंग आणि योनी) यांचे मिलन दर्शवते, जे संपूर्ण सृष्टीच्या निर्मितीचे प्रतीक आहे.
ज्योतिर्लिंग म्हणजे काय?
ज्योतिर्लिंग हे भगवान शंकराचे एक विशेष रूप आहे, जे स्वतःच प्रकट झाले आहे, असे मानले जाते. हे मानवनिर्मित नाही. पुराणांमध्ये १२ ज्योतिर्लिंगांचा उल्लेख आहे, जे भगवान शंकराच्या तेजस्वी रूपात प्रकट झाले होते. शास्त्रानुसार, १२ ज्योतिर्लिंगे आहेत, जी भगवान शंकराचे तेजस्वी स्वरूप मानली जातात. या ठिकाणी भगवान शंकर स्वतः प्रकट झाले. ‘ज्योती’ म्हणजे प्रकाश आणि ‘लिंग’ म्हणजे प्रतीक. त्यामुळे ज्योतिर्लिंग म्हणजे प्रकाशाचे प्रतीक किंवा तेजस्वी स्वरूप. भारतात १२ ज्योतिर्लिंगे आहेत, जी वेगवेगळ्या ठिकाणी आहेत. ज्योतिर्लिंगांना हिंदू धर्मात खूप महत्वाचे मानले जाते. असे मानले जाते की, या ठिकाणी जाऊन पूजा केल्याने भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण होतात.
बारा ज्योतिर्लिंगांची नावे
- सोमनाथ (गुजरात)
- मल्लिकार्जुन (श्रीशैल्य, आंध्र प्रदेश)
- भीमाशंकर (महाराष्ट्र)
- केदारनाथ (उत्तराखंड)
- महाकालेश्वर (उज्जैन, मध्यप्रदेश)
- ओंकारेश्वर (मध्यप्रदेश)
- काशी विश्वनाथ (वाराणसी, उत्तरप्रदेश)
- त्र्यंबकेश्वर (नाशिक, महाराष्ट्र)
- वैद्यनाथ (झारखंड)
- नागेश्वर (गुजरात)
- रामेश्वर (तामिळनाडू)
- घृष्णेश्वर (औरंगाबाद, महाराष्ट्र)
(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.)