शेगावचे संत गजानन महाराज यांचा प्रकट दिन

शेगावचे संत गजानन महाराज यांचा प्रकट दिन माघ वद्य सप्तमीला साजरा होतो. २३ फेब्रुवारी १८७८ रोजी शेगावमध्ये बंकटलाल अग्रवाल यांना ते प्रथम दिसले. त्या वेळी महाराज दिगंबर अवस्थेत होते. सुरुवातीला अनेकांना ते वेडे किंवा भिकारी वाटले, पण त्यांच्या डोळ्यांतील तेज आणि भक्तांना अनुभवलेली चमत्कारी शक्ती यामुळे ते ‘विठ्ठल’ रूपात दिसले. महाराज कोठून आले, कोण होते, याचा कोणताही ठोस ऐतिहासिक पुरावा नाही, ते निजस्वरूपात प्रकट झाले. १८७८ मध्ये माघ वद्य सप्तमीच्या दिवशी महाराज शेगावमध्ये पहिल्यांदा लोकांच्या नजरेस आले, म्हणून हा दिवस प्रकट दिन म्हणून साजरा केला जातो.  महाराज हे अत्यंत दयाळू संत होते, ज्यांनी भक्तीमार्गाने देव मिळवण्याचा संदेश दिला आणि अनेक भक्तांची दुःखं दूर केली.

रहस्य आणि चमत्कार

महाराज कुठून आले, कोण होते, याचा कोणताही इतिहास उपलब्ध नाही. ते एका झाडाखाली दिव्य अवस्थेत आढळले. त्यांनी कोरडी विहीर पाण्याने भरणे, मातीचा पाईप पेटवणे अशा अनेक लीला दाखवल्या. कोरड्या विहिरीत पाणी भरले, उसाचे रसाऐवजी साखरेचे खडे काढले, आणि कुष्ठरोगी महिलेला बरे केले.

• अकली (अकोला) गावाजवळ, महाराजांनी कोरड्या विहिरीला एका शेतकऱ्याने पाणी नाकारल्यानंतर आपली योगशक्ती वापरून पाण्याने भरले.
• शेगावच्या रहिवाशांचा कुष्ठरोग, जो कोणाही उपायाने बरा होत नव्हता, तो महाराजांच्या आशीर्वादाने बरा झाला.
• आगीत जळलेल्या पलंगावर ते शांतपणे बसले, तरीही त्यांना काही झाले नाही.
• अकोल्याच्या सभेला न येताही त्यांनी स्वतःची उपस्थिती लावून लोकमान्य टिळकांना चमत्कार दाखवला.
• महाराजांनी अग्निशिवाय मातीची चिलम केवळ हाताच्या स्पर्शाने पेटवली होती.
•  मेलेल्या कुत्र्याला जिवंत करण्याचे सामर्थ्य त्यांच्यात होते. 

गजानन विजय ग्रंथ

दासगणू महाराज यांनी लिहिलेल्या ‘श्री गजानन विजय’ ग्रंथात महाराजांच्या जीवनाचे आणि चमत्कारांचे वर्णन आहे. ते साक्षात परब्रह्म असल्याचा संदर्भ ‘श्री गजानन विजय’ ग्रंथात असून, त्यांनी भक्तांच्या संरक्षणासाठी अनेक चमत्कार केले.

‘गण गण गणात बोते’

गण गण गणात बोते हा मंत्र महाराजांचा मुख्य मंत्र आहे. याचा सखोल अर्थ असा आहे की, “मी (गण) ब्रह्मांडातील सर्व कणाकणात (गण) आणि सर्व जीवांमधील आत्म्यात (बोते/आहे) वास करतो.” अर्थात, देव कोण्या एका ठिकाणी नाही, तर तो आपल्या सभोवताली आणि प्रत्येकाच्या हृदयात वसलेला आहे, असा होतो.

अक्कलकोट स्वामींशी संबंध

महाराज हे अक्कलकोटच्या स्वामी समर्थांचे अवतार मानले जातात, त्यांनी काही काळ स्वामींच्या आश्रमातही निवास केला होता, असे मानले जाते. महाराजांना स्वयंभू मानले जाते, ज्यांनी बाललीला दाखवत अक्कलकोटच्या स्वामी समर्थांकडून गुरुदिक्षा घेतल्याचे सांगण्यात येते.

उत्सव

प्रकट दिनानिमित्त शेगाव येथे लाखो भाविक गर्दी करतात. या दिवशी विशेष पूजा, पालखी सोहळा आणि दिंड्यांचे आयोजन केले जाते.  दरवर्षी माघ वद्य सप्तमीला शेगावमध्ये लाखो भाविक जमतात, मंदिरात आकर्षक सजावट केली जाते आणि ‘गण गण गणात बोते’ च्या जयघोषात उत्सव साजरा होतो.

(टीप : वरील सर्व बाबी MP मराठी Breaking केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून MP मराठी Breaking कोणताही दावा करत नाही.)