नवरात्रीच्या ९ दिवसांत भक्त देवी दुर्गेचा आशीर्वाद घेण्यासाठी उपवास, पूजा आणि ध्यान करतात. संपूर्ण देशात नवरात्री मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते.  या नऊ दिवसांत देवीच्या नऊ रूपांची पूजा करण्याची परंपरा आहे. या अद्वितीय आणि प्राचीन विधींपैकी एक म्हणजे नवपत्रिका पूजा (Navpatrika Puja 2025). खास करून पश्चिम बंगाल, आसाम, बिहार-ओडिशा आणि ओडिशामध्ये नवपत्रिका पूजेला मोठे महत्त्व आहे. नवपत्रिका पूजा म्हणजे नेमकं काय? ती का केली जाते आणि माझी गोष्ट म्हणजे नवरात्रीच्या कोणत्या दिवशी नव पत्रिका पूजा केली जाते याबाबत आज आपण जाणून घेऊयात.

काय आहे नवपत्रिका पूजा? Navpatrika Puja 2025

नवपत्रिका” म्हणजे नऊ पानांचा समूह. नवपत्रिका पूजा ही दुर्गा पूजेतील एक महत्त्वाची विधी असून, नवरात्रीच्या महासप्तमीला केली जाते. या पूजेत नऊ प्रकारच्या पानांचा एक समूह तयार केला जातो आणि पिवळ्या कापडात गुंडाळली जातात आणि केळीच्या रोपासह, देवीचे जिवंत अवतार मानले जाते. ते मंदिरात किंवा पूजा पंडलात स्थापित केले जाते आणि पूर्ण विधींनी पूजा केली जाते. Navpatrika Puja 2025

कोणत्या 9 पानांचा समावेश

नवपत्रिकामध्ये जीवन आणि निसर्गाचा पाया मानल्या जाणाऱ्या नऊ वनस्पतींच्या पानांचा समावेश आहे. हे सर्व मिळून समृद्धी, आरोग्य, शक्ती आणि शेती समृद्धीचे प्रतीक आहेत. म्हणूनच ही पूजा निसर्ग आणि शक्तीची संयुक्त भक्ती मानली जाते.

केळी
हळद
बिलपत्र (लाकूड सफरचंद)
कदंब
जयंती
अशोक
एरंड
तांदळाच्या कानातले
डाळिंब

नवपत्रिका पूजन कधी केले जाते?

नवपत्रिका पूजन नवरात्रीच्या काळात पश्चिम बंगाल आणि आसाममध्ये सातव्या दिवशी केली जाते. या वर्षी सप्तमी सोमवार, २९ सप्टेंबर २०२५ रोजी येते. इतर राज्यात ही पूजा, महाअष्टमी किंवा महानवमीला देखील केली जाते. या दिवशी, देवी दुर्गेच्या पूजेसह, नवपत्रिका देखील दिव्य रूप म्हणून पूजली जाते.

नवपत्रिका पूजन कसे केले जाते?

सकाळी स्नान केल्यानंतर, स्वच्छ मनाने नऊ पाने आणली जातात. ही सर्व पाने केळीच्या रोपासह पिवळ्या कपड्यात बांधली जातात. ही पाने म्हणजे देवीचे एक रूप मानले जाते आणि पूजास्थळी स्थापित केले जाते. धूप, दिवे, मंत्र आणि नैवेद्य दाखवून त्याची पूजा केली जाते.

धार्मिक महत्त्व

नवपत्रिका पूजेचा सर्वात महत्त्वाचा संदेश असा आहे की देवीची शक्ती केवळ मंदिरांपुरती मर्यादित नाही तर निसर्गाच्या प्रत्येक पैलूमध्ये आहे. नऊ वनस्पतींद्वारे केलेली ही पूजा आपल्याला आठवण करून देते की पृथ्वी, पाणी, अन्न आणि झाडे ही सर्व देवीची रूपे आहेत. त्यांच्याद्वारे जीवन टिकते आणि देवीचे देवत्व त्यांच्यात राहते असे मानले जाते. पश्चिम बंगालमध्ये याला कलाबोऊ पूजा म्हणतात आणि शेतकऱ्यांसाठी त्याचे सर्वात मोठे महत्त्व आहे. असे मानले जाते की ही पूजा वर्षभर शेतात केल्यास चांगल उत्पन्न निघते.  नवरात्रीच्या काळातील ही खास पूजा जीवनात समृद्धी, आरोग्य आणि आनंद आणते.

(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही.)