सध्या श्रावण महिना सुरू असून या महिन्यात शिवमंदिरात पूजा करण्याची आणि दर्शन घेण्याची परंपरा प्राचीन काळापासून चालत आलेली आहे. नाशिकच्या एका मंदिरात मात्र महादेवांच्या पिंडीसमोर नंदीच नाही. चला तर, जाणून घेऊया नाशिकच्या ऐतिहासिक कपालेश्वर महादेव मंदिराची महती…
कपालेश्वर महादेव मंदिर
कपालेश्वर महादेव मंदिर, नाशिक शहरात रामकुंडाजवळ असलेले एक प्रसिद्ध शिवमंदिर आहे. येथे श्रावण महिन्यात भाविकांची मोठी गर्दी होते. हे मंदिर सुमारे 600 वर्षे जुने असून ते १७६३ मध्ये बांधले गेले. नाशिक शहरातील प्रसिद्ध पंचवटी परिसरातील गोदावरी नदीच्या किनाऱ्याजवळ ‘कपालेश्वर महादेव मंदिर’ आहे. पुराणात असे म्हटले आहे की, भगवान शिव येथे काही काळ वास्तव्यास होते. हे देशातील पहिले मंदिर आहे जेथे नंदी भगवान शंकरासमोर नाही.
पौराणिक कथा
कपालेश्वर महादेव मंदिराची एक प्रसिद्ध पौराणिक कथा आहे. या कथेनुसार, ब्रह्मदेवांना 5 मुख होते. ज्यातील 4 मुखं वेदाचे पठण करायचे तर पाचवे मुख सतत निंदा करायचे. असं म्हणतात की, सतत निंदा करणाऱ्या मुखामुळं शिव शंकर नाराज झाले आणि त्यांनी ब्रह्मांचे मुख वेगळे केले. त्यामुळे शंकरांना ब्रह्महत्येचे पातक लागले. या पापातून मुक्त होण्यासाठी शंकरांनी पृथ्वीभर भ्रमण केले, पण त्यांना शापातून मुक्ती मिळत नव्हती. शेवटी, ते नाशिक येथे आले आणि येथे त्यांनी गोदावरी नदीत स्नान केले. यानंतर, त्यांच्या हातातील कपाली खाली पडली आणि ते शापातून मुक्त झाले. या कथेनुसार, शंकरांनी नंदीला (त्यांचे वाहन) आपले गुरु मानले होते आणि म्हणूनच, कपालेश्वर मंदिरात नंदीची मूर्ती नाही. नंदी नेहमी शंकरासमोर बसलेला असतो, पण येथे शंकरांनी त्याला गुरु मानल्यामुळे ते त्याच्यासमोर बसण्यास नकार दिला. यानंतर, शंकरांनी येथे स्वतःच शिवलिंगाची स्थापना केली. त्यामुळे, हे मंदिर ‘कपालेश्वर महादेव मंदिर’ म्हणून ओळखले जाते.
मंदिराचे महत्त्व
कपालेश्वर महादेव मंदिर, नाशिक शहरातील एक महत्वाचे धार्मिक स्थळ आहे. ह्या मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे शंकरासमोर नंदी नाही. या मंदिराला महाराष्ट्रातील एकमेव असे शिवमंदिर मानले जाते जिथे नंदी नाही. कपालेश्वर मंदिर हे भगवान शंकराचे मंदिर आहे, जे नाशिक शहराच्या मध्यभागी, रामकुंडाजवळ आहे. हे मंदिर सुमारे 600 वर्षे जुने आहे आणि १७६३ मध्ये बांधले गेले. श्रावण महिन्यात भाविक मोठ्या संख्येने येथे दर्शनासाठी येतात.
मंदिरात कसे जायचे
कपालेश्वर महादेव मंदिर, नाशिक शहरात, पंचवटीमध्ये गोदावरी नदीच्या काठी आहे. हे मंदिर एका उंच टेकडीवर आहे. तिथे पोहोचण्यासाठी तुम्ही शहरातून टॅक्सी, रिक्षा किंवा बसने जाऊ शकता. नाशिक शहरातून पंचवटीसाठी नियमितपणे बससेवा उपलब्ध आहे. तिथे उतरल्यावर मंदिरापर्यंत चालत किंवा इतर स्थानिक वाहतुकीने जाऊ शकता. तुम्ही नाशिक शहरातून कोणत्याही टॅक्सी किंवा रिक्षाने मंदिरापर्यंत पोहोचू शकता.
(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.)
