भगवान शिवांची ध्यानधारणा करताना त्याचं चित्र डोळ्यासमोर उभं राहतं. तेव्हा त्यांच्या हातीत त्रिशूळ दिसतं. त्यांच्या हातात असलेलं त्रिशूल हे शस्त्र नाही तर त्याला धार्मिक महत्त्वही आहे. चला जाणून घेऊयात..
त्रिशूळ हे भगवान शिवाचे प्रमुख अस्त्र आहे. त्रिशुळ म्हणजे भगवान शंकराची शक्ती शक्ती, अधिकार, पवित्रता आणि भगवान शिवाच्या शुभ कर्माचे प्रतीक आहे. त्रिशूलचे अनेक महत्त्व आहे. त्यांच्या हातात असलेलं त्रिशूल हे शस्त्र नाही तर त्याला धार्मिक महत्त्वही आहे. चला जाणून घेऊयात..
त्रिशुळाची उत्पत्ती कशी झाली?
भगवान शंकराच्या त्रिशुळाची उत्पत्ती कशी झाली, याबाबत अनेक कथा प्रचलित आहेत. त्यापैकी एक कथा अशी आहे की, विश्वकर्माने सूर्याच्या तेजाचा उपयोग करून त्रिशूळ बनवले, आणि ते भगवान शंकरांना अर्पण केले.
त्रिशूळ कशाचं प्रतीक आहे?
भगवान शंकराच्या हाती असलेलं त्रिशूळ हे अनेक गोष्टींचं प्रतीक आहे, ज्यात मुख्यत्वे तीन गुण (त्रि-गुण), तीनही प्रकारचे दुःख (शारीरिक, मानसिक आणि आध्यात्मिक), आणि भूत, भविष्य आणि वर्तमान या तीनही काळांचा समावेश होतो.
तीन गुण
त्रिशूळ ‘सत्व’, ‘रज’ आणि ‘तम’ या तीन गुणांचे प्रतीक आहे. हे तीन गुण सृष्टीच्या निर्मिती, पालन आणि संहारासाठी आवश्यक आहेत. सत्व गुण शुद्धता, ज्ञान आणि शांततेचे प्रतीक आहे. रज गुण क्रियाशीलता, उत्साह आणि इच्छाशक्तीचे प्रतीक आहे. तम गुण अज्ञान, निष्क्रियता आणि अंधकाराचे प्रतीक आहे.
तीन प्रकारचे दुःख
त्रिशूळ आध्यात्मिक, आधिदैविक आणि आधिभौतिक अशा तीनही प्रकारच्या दुःखांवर नियंत्रण ठेवण्याचे प्रतीक आहे.
तीनही काळ
त्रिशूळ भूत, भविष्य आणि वर्तमान या तीनही काळांचे प्रतीक आहे. याचा अर्थ असा की, भगवान शिव काळाच्या पलीकडे आहेत आणि ते या तीनही काळांवर नियंत्रण ठेवतात.
विश्वाचे रक्षण
त्रिशूळ हे भगवान शंकराचे शस्त्र आहे, जे दुष्टांचा नाश करणारे आणि विश्वाचे रक्षण करणारे मानले जाते.
शक्ती आणि अधिकार
त्रिशूळ भगवान शंकराची शक्ती आणि अधिकार यांचेही प्रतीक आहे. त्रिशूळ भगवान शंकराची शक्ती, अधिकार आणि त्यांच्या शुभ कार्यांचे प्रतीक आहे.
पवित्रता
त्रिशूळ पवित्रता आणि आध्यात्मिकतेचे प्रतीक आहे.
ज्ञान
काही ठिकाणी त्रिशूळ हे ज्ञान आणि विवेकाचे प्रतीक मानले जाते.
(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.)