पौराणिक कथा
प्राचीन काळात, ब्रह्मगिरी पर्वतावर गौतम ऋषी आणि त्यांची पत्नी अहिल्या राहत होते. गौतम ऋषींनी येथे कठोर तपश्चर्या केली. त्यांच्या तपाच्या प्रभावामुळे, भगवान शिव प्रसन्न झाले आणि त्यांनी ऋषींना दर्शन दिले. गौतम ऋषींनी भगवान शंकराला या ठिकाणी कायम वास्तव्य करण्याची विनंती केली. त्याचवेळी, इंद्र गौतम ऋषींच्या तपश्चर्येमुळे भयभीत झाला होता, कारण त्याला वाटले की गौतम ऋषींच्या तपश्चर्येमुळे त्याची सत्ता धोक्यात येईल. म्हणून, इंद्राने कपट करून, एका गायीचे रूप धारण करून, गौतम ऋषींच्या आश्रमात प्रवेश केला आणि धान्याची नासधूस करण्यास सुरुवात केली. गौतम ऋषींनी गायीला हकलण्याचा प्रयत्न केला, पण ती हटेना. शेवटी, ऋषींनी तिला मारले. पण ती गाय खरी गाय नसून इंद्र होता, हे त्यांना नंतर समजले. ऋषींनी केलेले हे कृत्य पाहून सर्व ऋषी-मुनींनी त्यांना दोषी ठरवले आणि त्यांच्यावर गोहत्येचे पातक केल्याचा आरोप लावला. गौतम ऋषींनी यातून मुक्त होण्यासाठी भगवान शंकराची प्रार्थना केली. त्यांनी भगवान शंकराला गोदावरी नदीला या ठिकाणी प्रकट होण्यास सांगावे, अशी विनंती केली. भगवान शंकरांनी त्यांची प्रार्थना ऐकली आणि गोदावरी नदीला या ठिकाणी प्रकट होण्यास सांगितले. त्यानंतर, गोदावरी नदी येथे प्रकट झाली आणि गौतम ऋषींनी त्या पाण्यात स्नान करून आपल्या पापांपासून मुक्त झाले. या घटनेनंतर, गौतम ऋषींनी या ठिकाणी भगवान शंकराची आराधना केली आणि भगवान शिव या ठिकाणी ज्योतिर्लिंगाच्या रूपात प्रकट झाले. त्यामुळे या मंदिराला त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग असे नाव मिळाले.
ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश तिघेही शिवलिंगात एकत्र बसलेले आहेत
त्र्यंबकेश्वर मंदिर अतिशय प्राचीन आहे. मंदिराच्या आत एका छोट्या खड्ड्यात तीन छोटी शिवलिंगे आहेत. ही तीन शिवलिंगे ब्रह्मा, विष्णू आणि शिव म्हणून ओळखली जातात. त्र्यबंकेश्वर मंदिराजवळ तीन पर्वत आहेत, जे ब्रह्मगिरी, निलगिरी आणि गंगा द्वार म्हणून ओळखले जातात. ब्रह्मगिरी हे शिवाचे रूप मानले जाते. नीलगिरी पर्वतावर निलंबिका देवी आणि दत्तात्रेय गुरु यांचे मंदिर आहे. गंगा द्वार पर्वतावर गोदावरी किंवा गंगा देवीचे मंदिर आहे. मूर्तीच्या पायातून पाण्याचे थेंब थेंब थेंब पडतात, जे जवळच्या तलावात जमा होते.
मंदिरात कसे जायचे
या मंदिरात जाण्यासाठी नाशिक गाठावे लागते. नाशिक सर्व प्रमुख शहरांशी हवाई, रेल्वे आणि रस्ते मार्गाने जोडलेले आहे. त्र्यंबकेश्वर मंदिर नाशिकपासून 29 किमी अंतरावर आहे. येथून मंदिरात जाण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत.
(टीप : वरील सर्व माहिती उपलब्ध स्त्रोतावरून देण्यात आलेली आहे. याच्या तथ्यांबद्दल MP मराठी Breaking कोणताही दावा करीत नाही, तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.)
