नवोपक्रमामुळे (इनोवेशन) देशाची अर्थव्यवस्था पुढे जाते. दरवर्षी जगभरातील देशांना त्यांच्या नवोपक्रम क्षमता आणि विकासासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर या आधारावर क्रमवारी लावली जाते. जागतिक बौद्धिक संपदा संघटनेने अलीकडेच जागतिक नवोपक्रम निर्देशांक २०२४ जाहीर केला. या अहवालात कोणते देश नवोपक्रमात जगात आघाडीवर आहेत हे उघड केले आहे आणि भारत या यादीत उच्च स्थानावर आहे.
नवोपक्रमात कोण आघाडीवर आहे?
स्वित्झर्लंडने पुन्हा एकदा जागतिक नवोपक्रम निर्देशांकात वर्चस्व गाजवले आहे आणि आपले अव्वल स्थान कायम ठेवले आहे. स्वित्झर्लंडने सलग १४ वे वर्ष या यादीत अव्वल स्थान पटकावले आहे. स्वित्झर्लंडने ६७.५ गुणांसह १३३ देशांपैकी पहिले स्थान पटकावले आहे. तंत्रज्ञान, संशोधन आणि आर्थिक रणनीती एकत्रित करून स्वित्झर्लंड आपली जागतिक दर्जाची नवोपक्रम परिसंस्था तयार करत आहे.
इतर देशांची क्रमवारी
स्वीडनने ६४.५ गुणांसह दुसरे स्थान पटकावले. अमेरिकेने ६२.४ गुणांसह तिसरे स्थान पटकावले. युरोपियन देशांमध्ये सिंगापूर चौथ्या स्थानावर आहे आणि युनायटेड किंग्डम पाचव्या स्थानावर आहे.
भारत कुठे आहे?
भारताला अनेकदा स्टार्टअप्स आणि तंत्रज्ञानाचे जागतिक केंद्र म्हणून संबोधले जाते. जागतिक नवोपक्रम निर्देशांकातही भारताने लक्षणीय सुधारणा दर्शविली आहे. २०२४ मध्ये, भारत १३३ देशांपैकी ३९ व्या क्रमांकावर होता. २०१५ मध्ये, भारत जागतिक स्तरावर ८१ व्या क्रमांकावर होता.
भारत आता मध्य आणि दक्षिण आशियाई प्रदेशात नवोपक्रमात आघाडीवर आहे. कमी-मध्यम उत्पन्न असलेल्या अर्थव्यवस्थांमध्येही भारत अव्वल कामगिरी करणाऱ्या देशांपैकी एक आहे. भारतातील तंत्रज्ञान आणि नवोपक्रम केवळ काही शहरांपुरते मर्यादित नाहीत. मुंबई, दिल्ली, बेंगळुरू आणि चेन्नई विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्लस्टर जगातील टॉप १०० विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्लस्टरमध्ये आहेत.
